نوشته شده در نوشتن دیدگاه...

دشیفراژ پیانو

دشیفراژ پیانو

در این مقاله Manu Fonsny، معلم پیانو، نکات درجه یکی را در مورد بهبود مهارت دشیفراژ ارائه می‌دهد.

آیا تا به حال فکر کرده‌اید که چرا برخی از پیانیست‌ها این‌قدر خوب دشیفر می‌کنند؟ چه چیزی آن‌ها را متمایز می‌سازد؟ آیا این یک استعداد ذاتی است که با آن متولد می‌شوند؟

خوشبختانه، دشیفراژ مهارتی است که همه‌ی ما از طریق تمرین می‌توانیم بدست آوریم.

این موضوع سوالات زیادی را ایجاد می‌کند؛ دشیفراژ دقیقا چگونه تمرین می‌شود؟ برای دشیفراژ از چه موسیقی‌ای باید استفاده کنید؟ چه مدت و چند بار باید تمرین کنید؟ ما به این سوالات پاسخ می‌دهیم و به شما کمک می‌کنیم تا بتوانید به خوبی دشیفر کنید.

میزان سختی موسیقی باید چقدر باشد؟

دشیفراژ

به طور کلی،‌ توانایی شما در دشیفر، یک یا دو درجه کمتر از مهارت شما در نوازندگی است؛ پس مطمئن شوید قطعاتی که انتخاب کردید،‌ در آن سطح قرار داشته باشند. قطعه‌ی انتخابی شما برای دشیفر، نه باید خیلی سخت باشد و نه خیلی آسان. اگر خیلی آسان باشد، چیزهای زیادی یاد نمی‌گیرید و اگر خیلی سخت باشد، ممکن است ناامید شوید. سطح دشواری قطعه باید دقیقا خارج از منطقه‌ی امن شما باشد.

برای دشیفراژ باید از چه موسیقی استفاده کنید؟

اگر تازه می‌خواهید یادگیری این مهارت را شروع کنید، به شما توصیه می‌کنیم که به دنبال کتاب‌ها یا رپرتوارهای درجه یک باشید؛ زیرا پیشرفته بوده و ساختاری را ارائه می‌دهند که بتوانید دنبال کنید.

اگر مدتی است که دشیفر کردن را تمرین می‌کنید؛ به دنبال مجموعه قطعات یا نت‌هایی باشید که از آهنگسازان مورد علاقه‌تان یا آهنگسازانی باشد که در مورد آن‌ها کنجکاو هستید.

در ادامه سه پیشنهاد برای شما می‌آوریم:

دشیفراژ خود را بهبود ببخشید – پاول هریس (Improve Your Sight-Reading – Paul Harris)

دشیفراژ خود را بهبود ببخشید - پاول هریس
برای پایه های 1، 2، 3، 4 و 5 موجود است.

نمونه آزمون‌های دشیفراژ پیانو – ای.بی.آر.اس.ام (Piano Specimen Sight-Reading Tests – ABRSM)

نمونه آزمون‌های دشیفراژ پیانو - ای.بی.آر.اس.ام
برای پایه های 1، 2، 3، 4، 5، 6، 7 و 8 موجود است.

دشیفراژ پیانو – جان کمبر (Piano Sight-Reading – John Kember)

دشیفراژ پیانو - جان کمبر
در قسمت‌های 1، 2 و 3 موجود است.

برای چه مدت و چند بار باید دشیفراژ را تمرین کنید؟

به عنوان یک راهنمایی کلی، توصیه می‌کنیم (حداقل) به شیوه‌ی زیر تمرین کنید :

  • اگر مبتدی هستید؛ 5 دقیقه در روز.
  • اگر در سطح متوسط هستید؛ 10 دقیقه در روز.
  • اگر پیشرفته هستید؛ 15 دقیقه در روز.

هر چند محدودیت زمانی وجود ندارد؛ تا هر زمان که می‌خواهید دشیفراژ را تمرین کنید. آنقدر موسیقی پیانو وجود دارد که هرگز منابع دشیفر شما از بین نخواهد رفت!

در هر صورت، سعی کنید روزانه یا حتی المقدور در طول هفته دشیفراژ را تمرین کنید. روزانه 5 دقیقه تمرین کردن بهتر از هفته‌ای یک بار و به مدت یک ساعت است.

تمربن دشیفراژ

یک قطعه را چند بار باید دشیفر کنید؟

در حالت ایده‌آل، هرقطعه را فقط یک‌بار باید دشیفر کنید؛ اما اگر در خواندن قطعه با سرعت پایین مشکل دارید، یا دوباره با سرعت آهسته‌تر تلاش کنید و یا قطعه‌ی ساده‌تری را انتخاب کنید.

در هر جلسه باید چند قطعه را دشیفر کنید؟

بستگی به این دارد که چه مدت زمان دارید و قطعات چقدر طولانی هستند؛ هدفتان این باشد که در هر جلسه، چند قطعه را دشیفر کنید. هر چه این تعداد بیشتر باشد، بهتر است. خواسته این است که خود را در معرض الگوها و ژانرهای مختلف موسیقی قرار دهید.

درهنگام دشیفر باید تمرین هر دست را جداگانه انجام دهیم یا باهم؟

اگر مبتدی بوده و هنوز در حال یادگیری نت‌ها روی خطوط حامل با کلیدهای تربل و باس هستید، با تمرین هر دست به‌صورت جداگانه شروع کنید. هنگامی که با نت‌های هر دو کلید آشنا شدید،‌ هر دو دست را فقط به صورت همزمان باهم تمرین کنید.  وقتی برای اولین بار یاد گرفتید که نت‌های هر دو دست را با هم بخوانید، با خود مهربان باشید و آرام آرام پیش بروید تا فرصت کافی برای خواندن همزمان هر دو کلید را داشته باشید.

آیا در هنگام دشیفر باید از مترونوم استفاده کنید؟

اگر می‌خواهید ضربی ثابت را نگه دارید،‌ استفاده از مترونوم می‌تواند مفید باشد اما هم‌چنین ممکن است باعث حواس‌پرتی نیز شود. دشیفراژ‌ با مترونوم توصیه نمی‌شود، زیرا ممکن است نوازندگی شما را مکانیکی سازد. دشیفراژ را با مترونوم و بدون آن امتحان کنید تا ببینید کدام حالت را ترجیح می‌دهید.

دشیفراژ و مترونوم

هنگام تمرین دشیفر چه هدفی را باید دنبال کنید؟

درصورتی که مبتدی هستید، باید اهداف زیر را دنبال کنید؛

  • دقت

تلاش داشته باشید که نت‌ها و ریتم را با دقت هر چه بیشتر اجرا کنید.

  • سرعت ثابت

سعی کنید در تمام طول قطعه، یک سرعت ثابت داشته باشید؛ بنابراین مهم است با سرعتی شروع کنید که در ادامه‌ی قطعه، برای اجرای دقیق نت‌ها و ریتم، احتیاجی به کاهش سرعت نداشته باشید. با سرعت آرامی که لازم است پیش بروید و نگاهتان به موسیقی باشد تا همیشه یک یا دو نت جلوتر را بخوانید و بتوانید سر وقت آن‌ها را اجرا کنید. اگر نمی‌توانید نت‌ها را به موقع اجرا کنید، یا سرعتتان را کاهش دهید و یا قطعه‌ی ساده‌تری را برگزینید.

درصورتی که حرفه‌ای‌تر هستید، علاوه‌بر موارد بالا، هدف زیر را نیز باید دنبال کنید؛

  • موزیکالیته

سعی کنید دینامیک‌ها، علائم تمپو، علائم پدال‌گیری، آرتیکولاسیون و جمله‌بندی را رعایت کنید و در صورت لزوم «روباتو» اجرا کنید. تلاش کنید تفسیری موسیقایی از قطعاتی که دشیفر می‌کنید، داشته باشید.

در نهایت…

دشیفراژ را بخشی از تمرین روزانه‌ی پیانوی خود قرار دهید و با آن سرگرم شوید. قطعات جدید، آهنگسازان جدید و سبک‌های جدید را امتحان کنید. خودتان را به چالش بکشید و شاید روزی، افراد دیگر تعجب کنند که شما چگونه این‌قدر خوب دشیفر می‌کنید!

منبع: Pianistmagazine

نوشته شده در نوشتن دیدگاه...

مترونوم مرتعش هوشمند

مترونوم مرتعش هوشمند

ریتم، چالشی است که تمام نوازندگان دنیا با آن مواجه هستند. ریتم مانند خون در رگ‌های موسیقی است اما هیچ‌کس به طور مادرزادی این توانایی را ندارد که همیشه روی ضرب بنوازد. امروزه تمرینات معمول ریتم با وجود تمام فوایدی که دارند کنار گذاشته شده‌اند. با ظهور یک فناوری جدید، انقلابی در تمرین‌های ریتم ایجاد شده است:
اولین مترونوم مرتعش هوشمند جهان
این مترونوم به شما این امکان را می‌دهد که با دقت بسیار بالایی بنوازید و سرعت پیشرفت و دقت شما را به یک سطح کاملا جدید ارتقا می‌دهد. همه این امکانات به صورت بصری و در نوک انگشتان شما با کنترلی بدون دردسر در دستان شما است. این تکنولوژی برای نوازندگانی که در یک گروه متنوع قرار دارند انعطاف‌پذیری نهایی را ارائه می‌دهد. این مترونوم دارای دو بند است که به شما این امکان را می‌دهد که آن را روی مچ دست، بازو یا مچ پای خود ببندید. ساخت این مترونوم به عنوان ابزاری اختصاصی به سازندگان این امکان را داده است تا طراحی منحصر به فردی برای موزیسین‌ها انجام دهند. همه ماجرا از یک موتور بزرگ ویبره Seven G ERM شروع شد. برای اینکه موتور دقت بسیار بالایی داشته باشد یک محرک دندانه‌دار لمسی در آن قرار داده‌اند. استفاده از فناوری جدید ثبت شده باعث شده است که این مترونوم ارتعاشات را متفاوت با هر چیزی که تا به حال تجربه کرده اید تشخیص دهد. در ساخت این مترونوم از متریال سبک استفاده شده است. شما می‌توانید با دو بار ضربه زدن به صفحه مترونوم آن را شروع یا متوقف کنید. اگر سه بار ضربه بزنید تمپو شما با سرعت ضربه‌هایتان تنظیم می‌شود. با چرخاندن دایره صفحه به چپ و راست می‌توانید دقیق‌تر آن را تنظیم کنید. در این ویدیو می‌توانید توضیحات را به صورت عملی مشاهده کنید.

نوشته شده در نوشتن دیدگاه...

کدام نوع مترونوم را استفاده کنیم؟ آشنایی با انواع مترونوم

نوازندگان، بخصوص نوآموزان، از دستگاهی به نام مترونوم برای کنترل تمپوی قطعه استفاده می‌کنند تا جاییکه گاهی از اصطلاح «مترونوم مارکینگ» (metronome marking) برای توصیف ضرب در دقیقه استفاده می‌شود. (برای دانستنی‌های بیشتر درباره تمپو می‌توانید به این صفحه مراجعه کنید). انواع مختلفی از مترونوم وجود دارد. اما تمام آن‌ها را می‌توان زیر دو دسته کلی دیجیتال و آنالوگ یا مکانیکی دسته‌بندی کرد. در ادامه این مطلب نگاهی به انواع مختلف مترونوم خواهیم انداخت و مزایا و معایب هر کدام را بیان خواهیم کرد. اما پیش از آن بهتر است از خود بپرسیم که آیا اصلا به تمرین و نواختن با مترونوم نیاز داریم؟

چرا با مترونوم تمرین کنیم؟

اگر هیچ‌گاه قصد ندارید در جمع سازتان را بنوازید، اگر فقط می‌خواهید برای خودتان ساز بزنید و مطمئن هستید که هیچ‌گاه، هیچ شنونده‌ای نخواهید داشت، اگر هیچ‌گاه قصد ندارید که همراه با یک «بک ترکینگ» بنوازید، و به طور کلی هیچ نگران این نیستید که قطعه‌ای که می‌نوازید، حین نواختن اصطلاحا از وزن بیفتد و یا تمپو را گم کنید. خب در این صورت نیازی هم به نواختن با مترونوم ندارید!

اما اگر می‌خواهید نوازندگی‌تان مخاطب داشته باشد، یا در گروه به همراه دیگران بنوازید، حتی اگر به صورت بک ترکینگ باشد، یا حتی وقتی یک تک‌نواز هستید، نگه‌داشتن زمان و از تمپو خارج نشدن، برای شما بسیار ضروری است.

احتمالا ما وقتی به عنوان شنونده، نوازندگی شخص دیگری را می‌شنویم، می‌توانیم به او بگوییم که چه زمانی از وزن و تمپو خارج می‌شود. اما وقتی صحبت بر سر خود ما باشد، آن وقت اینکه سر ضرب و با حفظ تمپوی مناسب قطعه را بنوازیم، مهارتی است که به کمک نواختن با مترونوم باید در خود تقویت کنیم.

چه انواعی از مترونوم وجود دارد؟

همان‌طور که قبلا هم اشاره کردیم، تمام انواع مترونوم را می‌توان در دودسته کلی تقسیم‌بندی کرد: دیجیتال و آنالوگ. به مدل آنالوگ، مترونوم مکانیکی هم گفته می‌شود.

مترونوم مکانیکی یا آنالوگ

مترونوم مکانیکی

مترونوم مکانیکی، مترونوم کلاسیک است. در واقع وقتی کسی به مترونوم فکر می‌کند، این نوع مترونوم است که در خاطرش می‌آید. مکانیزمی که مترونوم مکانیکی با آن کار می‌کند مکانیزم معروف به مکانیزم ساعتی (Clockwork) است که با چرخاندن یک قطعه تنظیم می‌شود. بیشتر مترونوم‌های مکانیکی برای تعداد قابل‌توجهی از سرعت‌ها قابل تنظیم هستند. کافی است تا وزنه روی بازوی پاندول را به بالا و پایین حرکت دهید.
مترونوم‌های مکانیکی در اندازه‌های متفاوت موجود هستند و معمولا مدل‌های سنتی‌تر بزرگ‌تر هستند.
در هر حال هر کدام از مترونوم‌های مکانیکی را که انتخاب کردید، به خاطر داشته باشید که آن را روی سطح صاف بگذارید که درغیر این‌ صورت، برعکس هدف‌تان پیش‌رفته‌اید و نمی‌توانید ریتم را دربیاورید.

مترونوم دیجیتال

مترونوم‌های دیجیتال مزیت‌هایی به همتای مکانیکی خود دارند که عبارتند از:

  • توانایی تأکید روی ضرب‌ها
  • قابلیت استفاده از گوشی (earphone)
  • گزینه‌های متنوع برای انتخاب صدای تیک‌وتاک سر ضرب‌ها
  • افزایش کارایی یک دستگاه، به این صورت که مترونوم شما، همزمان کارایی تیونر را هم دارد

انواع بسیار متنوعی از مترونوم دیجیتال وجود دارد که در این مجال، سعی می‌کنیم تفاوت‌های آن‌ها را نشان دهیم. انواع مترونوم‌های دیجیتال عبارتند از:

  • Dial
  • Clip On
  • Pedal
  • Credit Card
  • In Ear

مترونوم دیجیتال Dial

مترونم دیجیتال Dial

در این مدل dial، چیزی شبیه شماره‌گیر در قسمت جلو‌ دارد که باعث شده به مترونوم‌های مکانیکی شبیه شود. شما این شماره‌گیر را می‌چرخانید و روی سرعت دلخواه‌تان تنظیم می‌کنید. با این روش خیلی سریع به تمپوی مد نظرتان دست می‌یابید. به هرجهت این مترونوم‌ها دیجیتال هستند و به باطری نیاز دارند. این نوع مترونوم معمولا یک صفحه LED دارد که ضرب را به شکل تصویری و با چشمک زدن هم نگه می‌دارد. کارکردهای دیگر این مدل، تا حدی محدود است، کارکردهایی مثل ضرب‌های تأکید‌دار و تنوع صدای تیک‌وتاک‌ یا کلیک سر ضرب‌ها. استفاده از هدفن در این نوع، همانند سایر مترونوم‌های دیجیتال، باعث می‌شود که صدای تیک‌و تاک بهتر شنیده شود.

مترونوم دیجیتال Clip On

مترونوم دیجیتال Clip On

انواع مختلفی از مترونوم کلیپ آن، یا مترونومی که قابلیت چسبیدن و گیره شدن به چیز دیگری را دارد، وجود دارد. اولین نوع آن مدلی است که می‌تواند به لباس یا پایه نت یا چیزهای مشابه چسبانده شود. این نوع مترونوم، یک‌کاره است، یعنی فقط مترونوم است و کارکرد دیگری ندارد. وقتی بخواهید با نوع کلیپ آن، تمپوی قطعه را تنظیم کنید بر خلاف نوع dial که باید به صورت دستی آن را تنظیم می‌کردید، تمپو به صورت دیجیتالی تنظیم می‌شود.
مدل دیگری از مترونوم clip on، مدلی است که به سر‌دسته گیتار یا سایر سازها می‌چسبد. این مدل، معمولا چندکاره است و کار تیونر را هم می‌کند.

مترونوم گیتار، مترونومی در پدال گیتار

مترونوم دیجیتال پدال

پدال گیتار، دستگاهی الکتریکی است که می‌تواند صداهای اصلی گیتار را تغییر بدهد. به پدال گیتار، افکت گیتار هم گفته می‌شود. گاهی این پدال‌ها، قابلیت مترونوم را هم دارا هستند.

مترونوم Credit Card یا کارت اعتباری!

مترونوم دیجیتال Credit Card

اگر شما بخواهید کوچک‌ترین اندازه مترونوم را داشته باشید. می توانید از مترونوم‌هایی به اندازه کارت اعتباری استفاده کنید. نکته منفی در خصوص این مترونوم این است که از باطری ساعت استفاده می‌کند و گاهی جا انداختن و تویض آن دشوار است. هم‌چنین به این خاطره که دکمه‌های آن بسیار کوچک است، ممکن است تنظیم آن‌ها کمی سخت باشد. اما در هر حال اگر شما دنبال کوچک‌ترین اندازه مترونوم هستید، همین مدل برای شما مناسب است.

مترونوم In-Ear

در نهایت شما می توانید مترونومی داشته باشید که مستقیم در گوش قرار بگیرد. این مدل هم البته معایبی دارد. این مترونوم‌ها کارکردهای بسیار محدودی دارند. گاهی اوقات درست در گوش جا نمی‌افتند و اندازه نیستند. دکمه‌های روی این مترونوم بسیار کوچک هستند وکار با آن‌ها دشوار است و هر بار برای تنظیم تمپو باید آن را از گوش خارج کنید. در کل به نظر می‌رسد که اگر شما از یک مترونوم بهتر به همراه هدفن استفاده کنید نتیجه بهتری می‌گیرید تا از این مدل استفاده کنید.

کدام نوع مترونوم را انتخاب کنیم؟

هر دو نوع مترونوم، یعنی مترونوم مکانیکی و دیجیتال، معایب و مزایای خودشان را دارند و ما در این‌جا، به تفکیک آن‌ها را برمی‌شمریم. به نظر می‌رسد که پس از دانستن مزایا و معایب هر کدام این دیگر یک انتخاب کاملا شخصی است که شما کدام را ترجیح بدهید.

مزایا و معایب مترونوم مکانیکی

  • مزایا:
  • نیاز به باطری ندارد
  • اگر روی سطح صاف قرار بگیرید، عملکرد دقیقی دارد
  • استفاده از آن راحت است
  • به سرعت قابل تنظیم است
  • صدای آن آزاردهنده نیست و خوشایند است
  • ظاهر بهتری دارد
  • معایب:
  • کارکردهایش محدود است
  • حتما باید روی سطح صاف قرار بگیرد و گرنه دقیق کار نمی‌کند
  • تنوع در صدا‌ ندارد و فقط یک صدا را تولید می‌کند
  • نمی‌تواند ضرب‌های تاکید دار را نشان بدهد
  • نمی‌تواند از نظر بصری نشانه‌هایی برای نگه داشتن ضرب‌ها به نوازنده بدهد
  • نمی‌شود به آن هدفن وصل کرد

مزایا و معایب مترونوم دیجیتال

  • مزایا:
  • کارکردهای متنوع
  • قابلیت استفاده از هدفن که باعث می‌شود صدا بهتر شنیده شود
  • شدت صدای آن قابل تنظیم است
  • صداهای متنوع ایجاد می‌کند
  • می‌تواند ضرب‌های مشخص را با تاکید نشان دهد
  • معمولا جمع‌و‌جورتر از مدل‌های مکانیکی هستند
  • معایب:
  • به باطری احتیاج دارد و باطری‌اش مدام باید تعویض شود
  • استفاده از بعضی مدل‌هایش گیج‌کننده است
  • در برخی از انواع آن تغیر تمپو خیلی کند صورت می‌گیرد
  • بسته به اینکه چه مدلی باشد، ممکن است صدایی که تولید می‌کند، ناخوشایند باشد

در پایان به این نکته هم اشاره کنیم، که نوع دیگری از مترونوم با پیشرفت تکنولوژی به بازار عرضه شد که دسترسی به آن برای همه کس در هر لحظه، بسیار راحت است و آن هم مترونوم آنلاین است. نرم‌افزارها و اپلیکشن‌هایی وجود دارند که شما با استفاده از آن‌ها می‌توانید بدون نیاز به دستگاه مترونوم، ضرب را نگه دارید. ما در مطلبی جداگانه به اپلیکشن‌ها و مترونوم‌های آنلاین خواهیم پرداخت. با مجله پیانو باربد همراه باشید.

منبع:
six string acoustic

نوشته شده در نوشتن دیدگاه...

تمپو یا تندا چیست؟ و تمپو چطور در موسیقی استفاده می‌شود؟

ساعت و نت‌های موسیقی

تمپو یا تندا (tempo)، سرعت اجرای ضرب‌ها، یعنی سرعتی است که یک قطعه‌ی موسیقی در آن اجرا می‌شود. معمولا نوازندگان به سه طریق با تمپو آشنا می‌شوند: BPM، اصطلاحات ایتالیایی و زبان غیر رسمی. در ابتدا به نظر می‌رسد که آشنایی با چهار اصطلاح مبانی موسیقی برای ورود به بحث «تمپو» ضروری باشد. این چهار اصطلاح عبارتند از: ریتم، میزان، ضرب و وزن.

آن‌چه در این مطلب می‌خوانید:

  • ریتم چیست؟
  • ضرب و وزن در موسیقی چیست؟
  • میزان در موسیقی چیست؟
  • BPM یا ضرب در دقیقه چیست؟
  • اصطلاحات ایتالیایی در موسیقی
  • زبان غیر رسمی در موسیقی چیست؟
  • از تمپو چطور در موسیقی استفاده می‌شود؟
  • تمپو و مترونوم

ریتم چیست؟

کنار هم قرار گرفتن کشش‌های زمانی مختلف در یک الگوی متناوب را ریتم (ضرباهنگ) می‌نامند. در طبیعت، گردش فصول یا توالی روز و شب پدیده‌های ریتمیک به شمار می‌آیند. یقینا طول تمام روزها یا شب‌ها یکسان نیستند ولی چون در یک الگوی متناوب (شبانه روز) تکرار می‌شوند، پس دارای ریتم هستند. می‌توان وجود ریتم را در ضربان قلب، نفس کشیدن، راه رفتن، دویدن، توالی امواج دریا و… نیز تشخیص داد. تمامی آن‌ها از الگوهای ریتمیکی تشکیل شده‌اند که ممکن است به طور منظم و زمانمند باشند یا نباشند. در هنرهای تجسمی تکرار، تغییر و حرکت عناصر بصری (نقطه، خط، سطح و…) موجب پیدایش ریتم خواهد شد. در موسیقی از کنار هم قرار گرفتن ارزش‌های زمانی متفاوت یا یکسان (سفید، سیاه، چنگ و…) ریتم به وجود می‌آید. خواندن یک خط ریتمیک بدون داشتن نام نت‌‌ها ریتم‌خوانی نامیده می‌شود.

الگوهای ریتمیکی نیز وجود دارند که می‌توان آن‌ها را به صوت‌های تأکیددار و بی‌تأکید تقسیم نمود و غالبا دارای دوره‌های منظم هستند. به عنوان مثال هرگاه با اندکی دقت به تیک‌ و تاک ساعت گوش دهیم، یک دوره دو‌ضربه‌ای که به طور مرتب تکرار می‌شود، قابل تشخیص است، تیک، تاک/ تیک، تاک و…دوره‌های سه ضربه‌ای و چهار ضربه‌ای نیز می‌توانند وجود داشته باشند.

ضرب و وزن در موسیقی چیست؟

ضربه‌های منظم و تکرارشونده که می‌توانند موسیقی را به واحدهای برابر زمانی تقسیم کنند، ضرب (Beat/ Pulse) نامیده می‌شوند. اگر ضرب‌ها را در قالب گروه‌های منظم و دارای ضرب‌های قوی و ضعیف سازمان دهیم، متر (Meter) یا وزن به وجود می‌آید. به بیان دیگر هرگاه یک الگوی ریتمیک دارای ضرب‌های منظم و زمانمند و صداهای تاکید‌دار و بی‌تاکید باشد، متر یا وزن پدید می‌آید. در موسیقی تقریبا تمام افراد ضرب را حس می‌کنند و ممکن است با کوبیدن پا یا کف زدن به آن واکنش نشان دهند.

میزان در موسیقی چیست؟

بر روی خطوط حامل، یک دوره‌ی دو ضربی، سه ضربی یا … را بین دو خط عمودی قرار می‌دهند و به آن میزان (Measure/Bar) می‌گویند و آن خطوط عمودی را خط میزان (Barline) می‌نامند.

BPM یا ضرب در دقیقه چیست؟

در این روش از شمارش عددی برای نشان دادن تمپو استفاده می‌شود. عبارت ضرب در دقیقه (Beats per minute) خودش توضیح می‌دهد که چه معنایی دارد. این روش تعداد ضرب در هر دقیقه را نشان می‌هد. برای مثال تمپویی که با ۶۰ BPM نشان داده می‌شود، به این معناست که یک ضرب دقیقا در هر ثانیه شنیده می‌شود (در یک دقیقه 60 ضرب وجود دارد). یک تمپوی ۱۲۰ BPM سرعتش دو برابر است، یعنی در هر ثانیه دو بار ضرب می‌زنیم و سرعت قطعه دو برابر است.

به لحاظ نت‌نویسی موسیقی یک ضرب یا beat تقریبا همیشه معادل یک قطعه از کسر میزان (Time signature) است. برای مثال در یک کسر میزان با مخرج ۴ (۲/۴، ۳/۴، ۴/۴)، یک ضرب معادل یک چهارم نت‌ها است. این قضیه کاملا قراردادی است. یعنی آهنگساز در سمت چپ بالای قطعه، کشش یک نت (معمولا نت سیاه) را به نسبت دقیقه مشخص می‌کند و زمان بقیه‌ی نت‌ها با توجه به آن نت مشخص می‌شود. اگر زمان نت‌ها طولانی باشد، طبعا قطعه کندتر می‌شود و اگر زمان نت‌ها کوتاه شود، قطعه تمپوی تندتری دارد.

BPM، دقیق‌ترین راه برای مشخص کردن تمپوی سریع یا تمپوی آرام است. این خصوصیت در جاهایی که مدت زمان موسیقایی اهمیت زیادی دارد، برای مثال در ساخت موسیقی فیلم، کاربرد فراوان دارد. جای دیگری که تمپو بسیار اهمیت دارد، هنگام تنظیم مترونوم است. این اهمیت تا جایی است که گاهی از اصطلاح « مترونوم مارکینگ» (Metronome Marking) برای توصیف ضرب در دقیقه استفاده می‌شود.

اصطلاحات ایتالیایی در موسیقی

برای قرن‌ها، زبان ایتالیایی زبان موسیقی بوده است. معمولا دستور‌العمل‌های مربوط به شیوه‌ی اجرای قطعات، خصوصا قطعات کلاسیک، به زبان ایتالیایی بر روی برگه‌ی نت درج می‌شده است. وقتی بحث بر سر تمپو باشد، اصطلاحات ایتالیایی خاصی وجود دارد که تغییرات تمپو را به صورت اطلاعات مخصوص سرعت موسیقی منتقل می‌کنند.
تمپوی یک قطعه همیشه یکسان نیست. تند کردن تدریجی تمپو با اصطلاح Accelerando و کند کردن تدریجی آن با اصطلاح Ritardando نشان داده می‌شود. «آچله راندو» بر هیجان موسیقی می‌افزاید و «ریتارداندو» با کاهش تنش و فرا رسیدن پایان هم‌خوانی دارد.

اصطلاحات پایه‌ای تمپو یا مترونوم مارکینگ

  • Larghissimo بسیار بسیار آرام (20 BPM)
  • Grave آرام و موقر (40-20)
  • Lento به آرامی (60-40)
  • Largo معروف‌ترین نشانه برای تمپوی آرام (60-40)
  • Larghetto نسبتا گسترده و هنوز آرام (66-60)
  • Adagio اصطلاح دیگری برای تمپوی آرام که معمولا ترجمه می‌شود «به راحتی» (76-66)
  • Adagietto نسبتا آرام (80-70)
  • Andante moderato کمی آرام‌تر از Andante
  • Andante تمپوی معروفی که معمولا ترجمه می‌شود به «سرعت قدم زدن» (108-76)
  • Andantino کمی سریع‌تر از Andante
  • Moderato به طور میانه یا متوسط (120-108)
  • Allegretto نسبتا تند (120-112)
  • Allegro moderato نسبتا سریع (124-112)
  • Allegro معروف‌ترین و رایج‌ترین تمپو که به «سرعت ضربان قلب» معروف است. (168-120)
  • Vivace زنده و تند (176-168)
  • Vivacissimo بسیار تند و زنده
  • Allegrissimo بسیار تند
  • Presto معروف‌ترین تمپوی قطعات تند است که برای موومان‌های تند در سمفونی‌ها به کار می‌رود (200-168)
  • Prestissimo فوق‌االعاده تند (بالای 200)

زبان غیررسمی در موسیقی چیست؟

موزیسین‌های سبک راک و جاز گرایش دارند که از اصطلاحات رایج ایتالیایی برای نام‌گذاری تمپوهای مختلف استفاده نکنند. به جای آن از اصطلاحات غیر رسمی زبان انگلیسی روزمره مثل fast، slow، lazily relaxed و moderate استفاده می‌کنند. در چنین گروه‌های موسیقی روش‌های خاصی برای حفظ سرعت قطعه وجود دارد. برای مثال دارمر، با صدای درام استیک ممکن است تمپوی گروه را رهبری کند یا این‌که یکی از اعضای گروه با اجرای تک‌نوازی (سولو) تمپو را برای سایر نوازندگان نگه دارد.

از تمپو چطور در موسیقی استفاده می‌شود؟

تمپو یکی از عناصر کلیدی در اجرای موسیقی است. در یک قطعه‌ی موسیقی، تمپو به همان انداز‌ه‌ای که ملودی، ریتم، هارمونی و شعر اهمیت دارند، عاملی اثر‌گذار محسوب می‌شود. معمولا رهبران ارکستر‌های کلاسیک برای اینکه مخاطبان بتوانند اجرای آن‌ها را از یک قطعه، از دیگر اجراهای ارکسترال تشخیص بدهند، قطعات موسیقی کلاسیک را با تمپوهای متفاوتی اجرا می‌کنند. با این حال تعیین سرعت قطعه‌ی موسیقی همیشه مورد نظر موسیقی‌دانان بوده است. از نت‌نویسی‌های موتزارت گرفته تا پیر بولز، این موسیقی‌دانان از تعداد زیادی دستور‌العمل در خصوص تمپو استفاده کرده‌اند. تمپو خصوصا در مورد موسیقی بک‌گراند فیلم، اهمیت ویژه‌ای دارد زیرا هر تمپو برای ایجاد حال‌و‌هوای خاصی ضروری است.
یک تمپوی بسیار رایج، «تمپوی ضربان قلب/ Allegro» است که دقیقا منطبق با سرعت ضربان قلب در دقیقه است. این سرعت چیزی حدود ۱۲۰ تا ۱۳۰ ضرب در دقیقه است. تحقیقات نشان می‌دهد که به طرز چشمگیری در تک آهنگ‌ها از این تمپو برای تنظیم سرعت استفاده شده است.

تمپو و مترونوم

مترونوم دیجیتال در برابر مترونوم مکانیکی
مترونوم دیجیتال در برابر مترونوم مکانیکی

نوازندگان، به خصوص نوآموزان، از دستگاهی به نام مترونوم برای کنترل تمپوی قطعه استفاده می‌کنند. معمولا فاصله زمانی هر رفت و برگشت عقربه‌ی مترونوم معادل یک بیت یا ضرب محاسبه می‌شود. اعداد نشانه‌ی مترونوم، اشاره به تعداد دقیق ضربه‌ها در دقیقه دارند. برای نمونه می‌توان تمپوی «آندانته» را با نشانه‌ی مترونومی ۶۰ و تمپوی «آلگرو» را با نشانه‌ی مترونومی ۱۱۶ مشخص کرد.
مترونوم‌ها به دو صورت مکانیکی و دیجیتالی وجود دارند و در همه‌ی آن‌ها می‌توان عدد تمپو را برای هر ضرب مشخص کرد؛ مترونوم سر هر ضرب تیک تاک می‌کند و شما می‌توانید زمان دقیق هر ضرب را با تیک تاک مترونوم هماهنگ کنید و به اصطلاح سرضرب بنوازید. همچنین می‌توانید سرعت نواختن قطعه را هم تغییر دهید؛ اگر خواستید قطعه را تندتر بنوازید عدد تمپو را بالا می‌برید و برعکس. (توصیه می‌کنیم برای به دست آوردن اطلاعات بیشتر درباره‌ی انواع مترونوم به این صفحه مراجعه کنید.)

منابع:
SMASTERCLASS
مبانی موسیقی، کیوان جعفری نژاد، نشر: کارنامه کتاب

محصولات پرفروش