نوشته شده در یک دیدگاه

توصیه‌هایی برای شروع نوازندگی چنگ یا هارپ (به همراه تصویر و ویدئو)

ساز چنگ یا هارپ، سازی جذاب و کهن است که علاقه‌مندان زیادی دارد. بهتر است بدانید که هیچگاه برای شروع نوازندگی چنگ دیر نیست. شما با هر سن یا پیشینه موسیقایی که باشید می‌توانید، نوازندگی چنگ را شروع کنید. تمرین نوازندگی چنگ یکی از لذت‌بخش‌ترین تمرین‌های نوازندگی است. برای این کار پس از اینکه چنگ دلخواه‌تان را انتخاب کردید (برای دریافت راهنمایی برای انتخاب یک ساز چنگ مناسب اینجا را ببنید)، باید نحوه قرارگیری پشت آن و سپس تمرینات ابتدایی برای نواختن را یاد بگیرید. در این مطلب در مجله پیانو باربد، توصیه‌هایی برای شروع نوازندگی چنگ را با هم مرور می‌کنیم.
برای شروع، در ویدیوی زیر با ساختار و عملکرد ساز چنگ آشنا شوید.


نحوه قرار‌گیری بدن برای نگه‌داشتن چنگ

نحوه قرارگیری ابتدایی پشت چنگ

بهتر است صندلی که هنگام نواختن چنگ انتخاب می‌کنید، ترجیحا صندلی چوبی باشد یا صندلی که نشیمنگاه آن سفت و متراکم باشد اما وقتی روی آن می‌نشینید، احساس راحتی کنید. برای نواختن چنگ، ،شکل قرارگیری درست، حالت نشسته است، پس نزدیک چنگ‌تان روی صندلی بنشینید به طوری که دستان‌تان بتواند به راحتی میانه سیم‌های چنگ را لمس کند. طریقه درست نشستن به این صورت است که سیم‌های کوتاه‌تر به بدن شما نزدیک‌تر هستند و سیم‌های بلند‌تر در فاصله دورتری قرار دارند. هنگام نواختن چنگ، بازوی نوازنده در زاویه‌ای تقریبا ۹۰ درجه با بدن قرار می‌گیرد.

اگر چنگ شما از نوع لپ هارپ (lap-harp)، چنگ‌های کوچکی که روی پا قرار می‌‌گیرند، باشد. می‌توانید آن را روی جعبه‌ای رو‌به‌روی‌تان قرار دهید. مهم است که ارتفاع صندلی‌تان طوری تنظیم شود که به راحتی بتوانید به سیم‌های چنگ دسترسی داشته باشید.

نحوه تکیه دادن چنگ به بدن‌

بدنه ساز را به میان پاهای‌تان کج کنید به طوری که به شانه راست‌تان تکیه کند. اگر درست هارپ را به بدن‌تان تکیه بدهید، نباید احساس سنگینی کنید. چنگ نباید مستقیم رو‌به‌روی شما قرار بگیرد. شما می‌توانید آن را کمی به پهلو بچرخانید به طوری که بتوانید به راحتی سیم‌های چنگ را ببینید. کف پاهای‌تان باید به راحتی بتواند زمین را لمس کند.

نحوه قرارگیری دست‌ها، هنگام نواختن

نحوه درست قرارگیری دست‌ها

در مورد پوزیشن یا نحوه قرار‌گیری دست‌ها هنگام نواختن چنگ، بین چنگ‌نوازان یا هارپیست‌ها، چندان اتفاق نظری وجود ندارد. در واقع می‌توان گفت، یک تکنیک واحد وجود ندارد که برای همه هارپیست‌ها درست باشد. اما به طور پایه، دست‌ها باید به موازات زمین باشند و به وسط سیم‌های چنگ، ضربه بزنند.

با ریلکس کردن دست‌ها از آسیب دیدن‌شان جلوگیری کنید

جمع کردن انگشتان پس از نواختن هر نت

شاید در آغاز نوازندگی احساس کنید که باید دست‌های‌تان را منقبض کنید، اما به هیچ‌وجه لازم نیست. حین نوازندگی تا جایی که برای‌تان مقدور است سعی کنید به دست‌ها استراحت بدهید. این کار باعث می‌شود که به دست های‌تان آسیب نزنید. بیشتر مربی‌های چنگ به این نکته تاکید می‌کنند که پس از نواختن هر نت، انگشتان و شصت دست‌تان را به سمت کف دست تا کنید. این کار کمک می‌کند که صدای بهتری از سیم‌های چنگ خارج شود، ضمن اینکه ریسک آسیب‌دیدگی دستان را به حداقل می‌رساند.

معلم مناسب برای آموزش چنگ پیدا کنید

ریلکس کردن دست‌ها

بهترین گام اول برای شروع نوازندگی چنگ این است که یک معلم مناسب پیدا کنید. نکته‌ای که باید در خصوص انتخاب معلم مناسب برای چنگ در نظر داشته باشید این است که شخصی را انتخاب کنید که در آن سبک موسیقی که شما دوست دارید تبحر داشته باشد. اگر به معلم مناسب دسترسی ندارید، راه دوم این است که از ابزار خودآموز مثل کتاب و یا DVD آموزشی استفاده کنید. هرچند که این ابزار هیچ‌گاه نمی‌توانند جای یک معلم حاذق را برای شما پر کنند. علاوه بر این‌ها در یوتیوب و سایر شبکه‌های اشتراک ویدئو هم می‌توانید ویدیو‌های آموزشی خوبی برای شروع نوازندگی هارپ پیدا کنید.

چنگ‌تان را کوک کنید

کوک کردن چنگ

یک ساز چنگ نو را حتما باید قبل از شروع به نواختن کوک کرد. ساز چنگ یا هارپ از سازهایی است که باید در فواصل زمانی کوتاه کوک شود. تقریبا بعد از هر بار نوازندگی، چنگ‌تان را کوک کنید. فرآیند کوک کردن ساز در واقع در تمام سازهای زهی بدین صورت است که باید سیم آن‌ها را با توجه به اینکه می‌خواهیم در چه کلیدی کوک شود، شل یا سفت کنیم. برای کوک کردن هر سازی عموما نیاز به متخصص است. اما اگر می‌خواهید خودتان سازتان را کوک کنید و گوش موسیقی‌تان آن‌قدر قوی نیست که با شل و سفت کردن سیم، جای درست نت را تشخیص بدهد، بهتر است که از یک تیونر الکتریکی استفاده کنید. وقتی تیونر الکتریکی را روی نت مورد نظر خود قرار بدهید، با شل و سفت کردن سیم، تیونر به شما خواهد گفت، کجا، جای درست نت است.
اگر چنگ شما از نوع چنگ‌های پدال‌دار است، مطمئن شوید که هنگام کوک کردن، پدال‌ها درگیر نباشند. پدال‌ها را در حالت کلید بمل (فلت کی) قرار بدهید، یعنی در شکاف بالایی قرار دهید.
اگر چنگ شما از نوع سلتیک یا لور هارپ است، ابتدا مطمئن شوید که هیچ‌یک از لور‌ها یا دسته‌ها درگیر نیستند. برای چنگ‌های سلتیک ابتدا آن را در کلید دو ماژور کوک کنید.

سیم‌های چنگ را تشخیص بدهید

سیم‌های چنگ

سیم‌های چنگ مثل کلاویه‌های پیانو، هرکدام نماینده یک نت از مجموع ۷ نت موسیقی هستند. بسته به اینکه چنگ شما چند سیم داشته باشد، تعداد اکتاوهای آن فرق می‌کند. برای تشخیص بهتر نت‌ها روی سیم‌های چنگ، سازندگان چنگ از رنگ‌های متفاوت برای سیم‌ها استفاده کرده‌اند. تمام سیم‌های قرمز نت «دو» را نشان می‌دهند و تمام سیم‌های سیاه یا آبی نت «فا» را نشان می‌دهند. اگر شما نوازنده پیانو باشید خیلی راحت‌تر می‌توانید در تشخیص سیم‌های چنگ هم تبحر پیدا کنید. اساسا نوازندگان پیانو در یادگیری نوازندگی چنگ سرعت بیشتری خواهند داشت.

ناخن‌ها و انگشتان هنگام نواختن

اکثر چنگ‌ها را با استفاده از نوک نرم انگشت شصت و سه انگشت اول دست می‌نوازند. نکته بسیار مهم هنگام نواختن چنگ سلتیک یا چنگ پدال‌دار این است که ناخن‌ها «حتما» کوتاه باشند والا صدای ناخوشایند ایجاد می‌کنند.
در موارد به خصوصی که تمام سیم‌های چنگ از جنس فلز است (Wire-strung harps) یا برای اجرای تکنیک‌های پیشرفته در چنگ‌های دیگر از ناخن هم استفاده می‌شود.

قبل از یادگیری نت‌خوانی هم بنوازید!

یکی از نکات جذاب نوازندگی چنگ این است که شما نیاز ندارید برای اینکه صدایی زیبا از سازتان دربیاورید، صبر کنید تا نت‌خوانی را کامل یاد بگیرید. سعی کنید با همان اطلاعاتی که دارید شروع کنید به زخمه زدن به سیم‌ها و آن‌‌ها را به صدا دربیاورید. آنقدر این کار را بکنید تا با چنگ‌تان احساس راحتی کنید. توجه کنید که اگر در نوازندگی جدی هستید، به هر حال دیر یا زود باید نت‌خوانی را یاد بگیرید اما این موضوع در آغاز راه نوازندگی چندان اهمیت ندارد.

تکنیک گلیساندو را به صورت ابتدایی تمرین کنید

تکنیک گلیساندو

گلیساندو یا سُرش نغمه‌ای (glissando) تکنیکی در اجرای موسیقی است که در آن، نوازنده محدوده‌ای صوتی را به صورت سُراندن و با گذر از همهٔ نت‌های قابل اجرای یک ساز در آن محدوده اجرا می‌کند. در سُرش نغمه‌ای، روش اجرای گام به صورتی است که هر نُت به نُتِ قبلی یا بعدیِ آن چسبیده باشد. این تکنیک را به دو صورت می‌توانید اجرا کنید. یکی از صدای بم به زیر یعنی با حرکتی رو به بالا که دراین صورت از انگشت اول یا انگشت اشاره‌تان استفاده می‌کنید. انگشت را خم می‌کنید به طوری که در زاویه‌ای تقریبا نود درجه با کف دست قرار بگیرد. سپس از نت مورد نظرتان نوک انگشت را سُر می‌دهید تا به همان نت در اکتاو بعدی یا هرجایی که می‌خواهید برسد. در حالتی که بخواهید از صدای زیر به بم حرکت کنید یعنی حرکتی رو به پایین داشته باشید، باید از انگشت شصت استفاده کنید. این تکنیک بسیار ساده است ولی به نوازنده تازه‌کار حس تسلط و لذت می‌دهد!
نکته‌ای که باید در اجرای این تکنیک به آن دقت کنید این است که نباید بگذارید برآمدگی بند انگشتان به سیم چنگ برخورد کند، چون این موضوع باعث می‌شود که کیفیت صدا پایین بیاید.

تلاش کنید تا آهنگ‌های ساده را بنوازید

نت‌های یک اهنگ ساده برای چنگ

یک آهنگ بسیار ساده که می‌توانید در شروع نوازندگی چنگ آن را تمرین کنید، آهنگ Row Row Row Your Boat است. خوب است بدانید که صداهای موسیقی با هفت نت و به دو صورت هجایی و نظام الفبایی نام‌گذاری می‌شوند.

SiLaSolFaMiReDoهجایی
BAGFEDCالفبائی

سیم قرمز رنگ یعنی نت دو را به صدا دربیاورید. پس از هر نت انگشتان را ببندید، شبیه یک مشت نیمه بسته و دوباره باز کنید. نت‌های آهنگ بالا را در ادامه ببینید:

  • C C CDE EDEFG
  • C C C GGG EEE CCC
  • GFE DC

منبع:
wiki How

نوشته شده در نوشتن دیدگاه...

چطور یک سیم‌ چنگ را تشخیص بدهیم؟

در این مطلب آموزشی در مجله پیانو باربد قصد داریم، راهنمایی‌هایی برای تشخیص سیم‌ چنگ ارائه کنیم. اینکه تشخیص بدهیم هر سیم در کدام اکتاو قرار دارد، چه ضخامتی دارد و چه تفاوت‌هایی در جنس مواد تشکیل‌دهنده سیم‌های چنگ وجود دارد.

رنگ‌های سیم‌ چنگ چه معنایی دارند؟

در یک سیستم استاندارد در چنگ‌های مدرن کنسرتی و سلتیک، رنگ قرمز برای نت دو (C) در نظر گرفته شده است و رنگ سیاه برای نت فا (F). رنگ آمیزی سیم‌های چنگ به این دلیل انجام می‌شود که نوازنده تشخیص بدهد در کجای یک اکتاو است و نت درست را بنوازد! شروع این سیستم در ساخت چنگ برمی‌گردد به حدود ۲۰۰ سال قبل. 

 توجه: به این نکته دقت کنید که برخی از تولید کنندگان چنک ممکن است از رنگ‌آمیزی اندکی متفاوت استفاده کنند. امکان دارد که برای نت دو به جای رنگ قرمز از بنفش و برای نت فا از رنگ آبی تیره استفاده کنند. برخی از تولیدکنندگان سیم‌های نایلونی به طور خاص از رنگ آبی برای نت‌های دو استفاده می کنند. 

چطور اکتاوهای چنگ را تشخیص بدهیم؟

گاهی اینکه تشخیص بدهیم هر سیم در چه اکتاوی قرار دارد دشوار و گیج‌کننده است. اما باید بدانیم که برای سفارش درست سیم چنگ باید بدانید که در کدام اکتاو قرار دارد. 

بر خلاف اکتاوهای پیانو که از نت دو به دو است، اکتاوهای چنگ از نت می (E) به می است. علاوه بر آن اگر شما یک چنگ سلتیک داشته باشید، اولین سیم‌ها لزوما به این معنا نیست که سیم‌‌های اکتاو اول هستند. این موضوع به این خاطر است که به طور تاریخی، اکتاو‌های چنگ را چنگ‌های پدال‌دار تعریف‌ کرده‌اند که وسعت صدا دهی بیشتری دارند. به طور تاریخی این ناهنجاری از هارپ‌های گوتیک شروع شد که چنگ‌های رده‌ بالای کنسرتی شکل گسترش‌یافته آن‌ها هستند. در شکل زیر می‌توانید شروع و پایان اکتاوها را در چنگ‌های مختلف ببینید. اما باید توجه داشته باشید که این شکل یه نمای کلی از اکتاو بندی چنگ ارائه می‌کند و همیشه ممکن است گونه‌های دیگر هم موجود باشند.

سیم‌ها و اکتاو‌های چنگ

 از آنجایی که هارپ‌های یونانی و سایر هارپ‌های پدال‌دار تا آن موقع اکتاو اول را با نت می، شروع می‌کردند. سیم‌های زیرتر از آن به ترتیب با 0, 00 و000 نشان داده می‌شوند. 

سیم چنگ با چه ضخامتی را باید استفاده کنیم؟

سیم‌های چنگ در ضخامت‌ها و جنس‌های متفاوتی موجود هستند. این موضوع بسیار مهم است که شما سیم با ضخامت درست را روی چنگ‌تان بیندازید و در غیر این صورت به آن آسیب می‌زنید. معمولا سازنده چنگ، باید هنگام خرید چنگ به شما جدولی بدهد که ضخامت‌های سیم‌های مختلف را در آن نوشته باشد. اما به هر حال اگر چنین چیزی در دسترس نداشتید، بهترین راه، همراه داشتن سیم قدیمی است. بعضی از چنگ‌ها طوری طراحی شده‌اند که بتوان متناسب با استایل، صدا و فشارهای مختلف از ضخامت‌های مختلف سیم برای آن‌ها استفاده کرد.

چه تفاوتی بین انواع مختلف سیم چنگ وجود دارد؟

 چنگ‌نوازان همواره با انواع مختلف سیم چنگ با مواد تشکیل‌دهنده متفاوت رو‌به‌رو هستند و باید انتخاب کنند. هر سیم خصوصیات مخصوص به خود را دارد و دارای مزیت‌ها و معایب خودش است. در ادامه جدولی از نام انواع سیم‌ها و خصوصیات آن را با هم خواهیم دید. 

جنس سیم‌ چنگتوضیحاتخصوصیات
گات/ روده (Gut)
روده حیوانات خصوصا
گوسفند
صدای گرم و ملایم، حساس به رطوبت و دما، گران‌قیمت
نایلون
ترکیبی
دوام طولانی‌تر، حساسیت کمتر به رطوبت، صدای روشن‌تری که چندان آکوستیک به گوش نمی‌رسد
KF
ترکیبی فلوروکربن
با دوام‌تر، حساسیت کمتر به رطوبت، صدای غنی‌تر نسبت به نایلون و کم‌توان‌تر نسبت به سیم گات
هسته فلزی
معمولا برای سیم‌های
باس آخر استفاده می‌شود
صدای قوی و غنی
روکش فلزی با هسته نایلون
معمولا برای سیم‌های
باس آخر استفاده می‌شود
صدای نرم‌تر وتنش کمتر، گرایش دارد که زیر انگشتان رول شود

منبع:
Teifi Harps

نوشته شده در نوشتن دیدگاه...

هارمونیکا و هارپ: چرا به ساز هارمونیکا، هارپ هم می‌گویند؟

در اکثر متونی که درباره ساز هارمونیکا (سازدهنی) موجود است، حتما با نام هارپ هم برخورد می‌کنید. چرا در حالیکه این ساز از سیم استفاده نمی‌کند به نام هارپ شهرت یافته است. شاید برخی از کسانی که از پیشینه ساز «هارپسیکورد» خبر دارند، در ابتدا فکر کنند که شاید هارمونیکا هم مثل هارپسیکورد از نظر ساختار به ساز هارپ یا چنگ شبیه است. در این مطلب در مجله پیانو باربد به این پرسش می پردازیم.

هر دوی اسم‌های هارپ و هارمونیکا که برای نامیدن سازی به کار می‌روند که در ایران به نام «سازدهنی» مشهور است، در واقع اسامی هستند که در اصل متعلق به سازهای دیگری بوده‌اند. هارمونیکا یا سازدهنی در دوره‌ای معروف به «دوره رمانتیک» در تاریخ موسیقی، اختراع شد، دوره‌ای که در آن بتهوون و شوبرت می‌زیستند. در آن زمان، در دکوراسیون باغ‌ها، سازی به کار می‌رفت به نام «هارپ بادی». ایئولین هارپ یا هارپ بادی (Aeolian harp) سازی است که از طریق باد نواخته می‌شد. آیولوس، در اسطوره‌های یونان، پادشاه جزیره شناور آیولیا و خدای زمینی بادها است و این ساز منسوب به او، بوده است. این ساز را در فضایی آزاد، جایی که باد بتواند سیم‌های آن را به ارتعاش دربیاورد، قرار می‌دادند. این درحالی است که ساز هارمونیکا سیم ندارد و در آن reed یا زبانه‌هایی به کار رفته که از یک طرف آزاد هستند و جریان هوایی که حاصل دمیدن نوازنده در مجرای ساز است آن‌ها را به ارتعاش درمی‌آورد، با این حال اولین سازندگان هارمونیکا به خاطر فضای شاعرانه‌ای که نام «هارپ بادی» داشت، این ساز را با این نام می‌خواندند.

Aeolian harp یا هارپ بادی

اولین سازندگان این ساز در کشورهای آلمانی زبان به آن «هارپ دهانی» (mund harfe) هم می‌گفتند درحالیکه دیگر سازندگان آلمانی به آن «هارمونیکای دهانی» (mund harmonika) می‌گفتند. نام هارمونیکا دراصل از سازی به نام «گلس هارمونیکا» (glass harmonica) قرض گرفته‌ شده است. این ساز متشکل از تعدادی لیوان شیشه‌ای است. نوازنده با نوک انگشتان مرطوب لبه این لیوان‌ها را مالش می‌دهد و صدای آن‌ها را درمی‌آورد.

گلس هارمونیکا یا هارمونیکای شیشه‌ای

موضوع دیگری که کمک کرد تا نام هارپ برای ساز‌دهنی یا هارمونیکا، رایج شود کتاب‌هایی است که از اوایل ۱۸۳۰ می‌خواستند هارپ و هارمونیکا را مقایسه کنند. در دهه ۱۸۸۰، یک مدل هارمونیکا ساخته شد که مدل «فرنچ هارپ» (French Harp) نام گرفت و همین موضوع باعث شد تا مقدمه‌ای درباره آن نوشته شود و همین موضوع نیز سبب شد تا در منطقه آمریکای جنوبی، به این ساز «هارپ» گفته شود.

منبع:
dummies

نوشته شده در نوشتن دیدگاه...

انواع چنگ سلتیک: سیم نایلون و سیم گات (روده)

هنگامی که تصمیم به خرید ساز چنگ می‌گیرید، تنوع بالای مدل‌های چنگ قطعا اولین موضوعی است که با آن مواجه می‌شوید. ساز چنگ در اولین تقسیم‌بندی خود به دو دسته چنگ سلتیک (لور هارپ) و چنگ کنسرت (چنگ پدال‌دار) تقسیم می‌شود. فرض کنیم که تصمیم به خرید چنگ سلتیک بگیرید. آن وقت با انواع مدل‌های چنگ سلتیک مواجه می‌شوید. یکی از مهم‌ترین تفاوت‌هایی که منجر به تولید تن صدا و رنگ صدایی متفاوت می‌شود، جنس سیم چنگ است که در مدل‌های مختلف با هم فرق دارد. در این مطلب در مجله پیانو باربد، ضمن مقایسه دو نوع سیم چنگ، دو مدل چنگ سلتیک از برند کَمَک (Camac) را نیز باهم مقایسه می‌کنیم.

مقایسه انواع سیم چنگ

یکی از مهم‌ترین عوامل در تعیین صدا و رنگ صدای ساز چنگ شما، جنس سیم آن است. سیم‌های چنگ به طور عمده از جنس نایلون، روده حیوانات یا فلز هستند. در برخی از انواع، یک سیم چنگ، ترکیبی از دو جنس ماده است. در ادامه به مقایسه سیم‌های چنگ ساخته شده از نایلون و سیم‌های چنگ ساخته شده از روده حیوانات که به آن گات می‌گویند، می‌پردازیم.

سیم چنگ از جنس گات یا روده

سیم چنگ GUT یا روده

به طور تاریخی، روده (Gut)، ماده اصلی ساخت سیم‌های چنگ بوده است. صدای این نوع سیم را «تامپی» (thumpy) می‌گویند که برای جنس صدای حاصل از درامز به کار می رود که صدای حجیم و توپر و اصطلاحا گرد دارد. قیمت این سیم چنگ، نسبتا زیادتر است و فوق‌العاده نسبت به تغییرات رطوبت هوا حساس و آسیب‌پذیر است و چنین شرایطی باعث می‌شود که این نوع سیم چنگ مدام نیاز به کوک کردن داشته باشد. سیم چنگ گات چون هم رطوبت و هم عرق و چربی دست نوازنده را به خود جذب می‌کند باید به صورت مرتب تعویض شود.
سیم روده، بیشتر برای چنگ‌های پدال‌دار استفاده می‌شوند و صدایی نرم و عمیق ایجاد می‌کنند، اما زمانی هم که برای چنگ‌های سلتیک استفاده می‌شود این خاصیت رنگ صوتی را به آن می‌دهند. صدای سیم‌های گات یا روده، نسبت به سیم های نایلون و کربن، نرم‌تر است و خشن و زنگ‌دار نیست. این جنس صدا، برای موسیقی کلاسیک و موسیقی جاز عالی است.
سیم‌های روده‌ای کشش بیشتری دارند و به همین خاطر برای ارتعاش آن‌ها به نیرو و قدرت بیشتری نیاز است. این جنس سیم سخت‌تر است و برای همین راحت‌تر ممکن است به پوست دست آسیب بزند. به این خاطر که جنس این سیم از روده گاو ویا گوسفند است نسبت به نوسانات دما و رطوبت هوا بسیار حساس است و راحت‌تر می‌شکند و پاره می‌شود. به این نکته توجه کنید که از سیم ۲۷ به بعد چنگ‌ها، سیم‌ها فلزی هستند یا هسته فلزی دارند.

خوب است بدانیم که هر چنگ برای صدا و کشش نوع خاصی از سیم ساخته می‌شود، این موضوع به این معنا است که معمولا این امکان وجود ندارد که جنس سیم چنگ را تغییر بدهید.

سیم چنگ از جنس نایلون

سیم چنگ نایلون

سیم نایلون شایع‌ترین سیم برای چنگ‌های سلتیک است. سیم‌های نایلون صدایی شفاف و گرم دارند و به طور معمول نسبت به تغییرات رطوبت حساس نیستند. این نوع سیم فقط وقتی بشکنند و پاره شوند نیاز است که تعویض شوند. سیم نایلون، نسبت به سیم گات و سیم کربن صدایی روشن‌تر وشفاف‌تر دارد. سیم نایلون در واقع سیمی چندکاره است، به این معنی که برای نواختن سبک‌های مختلف موسیقی مناسب است. (بگذریم که به اندازه سیم گات نمی‌تواند صدای عمیق و نرم ایجاد کند).
نسبت به سیم گات یا روده، کشش سیم نایلون، کمتر است و به همین دلیل قدرت کمتری برای نواختن نیاز دارد و برای نوآموزان و مبتدی‌ها مناسب‌تر است. به این دلیل که این سیم‌ها مصنوعی هستند نسبت به سیم گات یا روده در برابر نوسانات دما و رطوبت مقاوم تر هستند و اغلب پاره نمی‌شوند. این سیم چند روز بعد از اینکه روی چنگ نصب شد، کش می‌آید و در مقایسه انواع دیگر سیم زمان بیشتری برای ثابت کردن آن نیاز است. سیم‌های نایلون در حال حاضر بیشترین استفاده را برای چنگ‌های سلتیک دارد.

مقایسه دو مدل از چنگ‌های سلتیک کَمَک (Camac): مدل Korrigan و Melusine

هنگام تصمیم‌گیری برای خرید چنگ سلتیک، شاید یکی از اولین مسائلی که به ذهن شما خطور می‌کند قیمت ساز چنگ است. مورد دیگری که باید در مورد آن تصمیم بگیرید انتخاب برند قابل اطمینان است. و در نهایت باید مدل مناسب خودتان را انتخاب کنید. برای اطلاعات بیشتر در این زمینه، توصیه می‌کنیم مطلب راهنمای نوآموزان برای انتخاب یک ساز چنگ یا هارپ را بخوانید. تفاوت قیمت چنگ‌ها در وهله اول به برند آن، یعنی کارخانه سازنده آن برمی‌گردد. هرچه یک برند، معتبرتر باشد، یعنی سابقه موفق بیشتری در ساخت ساز چنگ دارد و طبیعتا از نیروی متخصص و ماهرتر، ایده‌های برتر و مواد اولیه مرغوب‌تر در ساخت‌ سازهای خود استفاده می‌کند و این موضوع بر قیمت ساز چنگ تاثیرگذار است. یکی از شناخته‌شده‌ترین برندهای چنگ در جهان، برند کمک (Camac) است. کمپانی کمک با ۵۰ سال سابقه موفق در صنعت موسیقی موفق شده تا نشان افتخار اصالت و کیفیت از دولت فرانسه دریافت کند. برای آشنایی با این برند، مطلب تاریخچه چنگ کمک می‌تواند به شما کمک کند. در ادامه دو مدل چنگ سلتیک از برند کَمَک را با هم مقایسه می‌کنیم.

ساختمان و اجزای چنگ سلتیک

همان‌طور که در تصویر می‌بینید، ساز چنگ از بخش‌های مختلفی تشکیل شده که جنس ماده تشکیل دهنده هر کدام و نوع طراحی و مهندسی اجزا بر دوام، کیفیت و صدادهی ساز تاثیرگذار است.

مدل Korrigan برای کسانی ایده‌آل است که به دنبال یک چنگ سلتیک با سیم‌هایی از جنس روده یا گات (gut) می‌گردند. این مدل چنگ سلتیک بسیار به چنگ‌های پدالی شبیه است. این چنگ به طور ویژه برای هنرآموزانی مناسب است که دیرتر می‌خواهند به سمت چنگ پدال‌دار بروند. به این دلیل که بسیاری چنگ‌نوازان از چنگ سلتیک شروع می‌کنند و به سمت چنگ پدال‌دار می‌روند، این مدل چنگ به دلیل نزدیک بودن صدای آن به چنگ پدال‌دار، به نوازنده اجازه می‌دهد که گرچه یک چنگ سلتیک را می‌نوازد، اما جنس صدایی شبیه چنگ پدال‌دار داشته باشد.
مدل Melusine، چهل سال قدمت دارد و تا به حال اعتبار خود را ثابت کرده است. این مدل چنگ انتخاب اصلی بسیاری از مدارس موسیقی و کنسرواتورها است. سیم‌های این چنگ از جنس نایلون است و این بزرگ‌ترین تفاوت آن با مدل دیگر است.
همان‌طور که در توصیف ساختمان چنگ‌های سلتیک دیدیم، قسمت‌های انتهای ساز را که به شکل پاهای کوچکی هستند leg یا foot می‌گویند. هر دوی این مدل‌های چنگ کمک، دارای دو نسخه هستند که در یکی این پاها کوتاه است و در دیگری بلندتر است و به همین خاطر بر ارتفاع ساز تاثیر می‌گذارد. اما به طور کلی مدل Korrigan ، اندکی از نظر وزن و اندازه‌ها از مدل Melusine بزرگ‌تر است، اما سایر بخش‌هایی چوبی هر دو ساز یکسان هستند. از نظر قیمت نیز مدل Melusine، ارزان‌تر است.

منابع:
Harp School
Rees Harps
Camac

نوشته شده در نوشتن دیدگاه...

آشنایی با بزرگ‌ترین ارکستر چنگ سلتیک در اروپا

سلتیک هارپ ارکسترا (Celtic Harp Orchestra)، در سال ۲۰۰۲ توسط فابیوس کونستوبل (Fabius Constable) پایه‌گذاری شد. ساز اصلی این ارکستر، چنگ سلتیک یا لور هارپ است. در کنار چنگ سلتیک، سازهای دیگری مثل: چلو، فلوت، ویولن، آکاردئون، بیس، دارمز و سوپرانو در این ارکستر حضور دارند. این گروه از ۱۶ چنگ سلتیک تشکیل شده است و در هر سال حدود ۷۰ کنسرت رسمی برگزار می‌کند. چیزی که به ارکستر چنگ سلتیک شخصیت خاصی بخشیده است، صدای سوپرانوی گروه، Donatella Bortone است.

فابیوس کونستبل، نوازنده و آهنگساز ایتالیایی، یکی از قابل‌توجه‌ترین چنگ‌نوازان مدرن است. او بنیان‌گذار و رهبر ارکستر مشهور «سلتیک هارپ» است. تکنیک ویژه او در چنگ‌نوازی، ترکیبی از سبک سلتیک، کلاسیک و آفریقای جنوبی است. این تکنیک به موسیقی او رنگ‌ و بویی تازه بخشیده است. فابیوس کونستبل در موسیقی‌اش از ساخته‌ها و آهنگسازی خودش در کنار موسیقی کهن، سبک فلامنکو و سلتیک، موسیقی معاصر و آواهای موسیقی قومی استفاده می‌کند تا برای گوش شنونده در دنیای مدرن، موسیقی رنگارنگ و سرگرم‌کننده‌ای را به ارمغان بیاورد. او تا به حال ۸ آلبوم را عرضه کرده است:

  • Celtic World- ۲۰۰۳
  • Keltic -۲۰۰۳
  • Got the Magic- ۲۰۰۴
  • Anphisbena- ۲۰۰۵
  • The Myst- ۲۰۰۵
  • Tale of the Fourth- ۲۰۰۸
  • Three Letters to the Moon- ۲۰۱۰
  • Best of Celtica, Vol.2- ۲۰۱۲
  • Best of Celtica, Vol.3- ۲۰۱۲
  • Three Letters from the Sun- ۲۰۱۳

 نام قطعه‌ای که ویدیوی آن را در ادامه می‌بینید، طوفان (The Tempest) است. این قطعه بر اساس نمایشنامه «طوفان»، نمایش‌نامه‌ای کمدی اثر ویلیام شکسپیر ساخته شده است. فابیوس کونستبل در نقش پروسپرو، دوک میلان مردی دانشور که بعدها به صورت جادوگری بس نیرومند، ظاهر می‌شود، رهبری قطعه را به عهده دارد. شما را به تماشای این قطعه زیبا دعوت می‌کنیم.

نوشته شده در نوشتن دیدگاه...

با ساز لیر یا چنگ رومی آشنا شویم

ساز لیر (Lyre)، سازی است که با نام‌های شلیاق یا چنگ رومی هم در زبان فارسی به کار برده شده است. در اساطیر یونان، ساخت آن را برای اولین بار به هرمس نسبت می‌دهند. هم‌چنین شخصیت دیگر اسطوره‌های یونان، اورفئوس، نوازنده زبردست این ساز بوده و داستان‌های متعددی از او و سازش در اساطیر یونان موجود است. در ستاره‌شناسی نیز، صورت فلکی شبیه این ساز را به نام «لیرا» یا «شلیاق» می‌شناسند. پیشتر در مجله پیانو باربد درباره حضور ساز لیر و چنگ در اسطوره‌های یونان، نوشته بودیم.
ساز لیر از خانواده سازهای زهی‌زخمه‌ای است. سازهای زهی‌زخمه‌ای یکی از زیر‌مجموعه‌های سازهای زهی هستند که با کندن زه یا تار ساز نواخته می‌شوند. عمل زخمه زدن با انگشت یا با استفاده از پیک انجام می‌گیرد. اجزای ساز لیر عبارتند از: یک محفظه تشدید صدا، چیزی که در ساز چنگ (هارپ) وجود ندارد، دو بازو در کنار محفظه تشدید که توسط یک میله چوبی به هم متصل شده‌اند. یک خرک و سیم‌های موازی با صفحه رویی محفظه تشدید که به میله چوبی بالایی متصل هستند. امروزه به این ساز لیر هارپ (lyre harp) هم می‌گویند.

ساز لیر (lyre harp) با ۸ سیم

تفاوت ساز لیر با ساز چنگ چیست؟

تفاوت اساسی بین ساز لیر با چنگ این است که در چنگ، سیم‌ها مستقیما به بدنه خالی ساز وصل می‌شوند، درحالیکه در ساز لیر، سیم‌ها باید یک پل را رد کنند که لرزش و ارتعاش سیم‌‌ها را به سمت بدنه ساز هدایت می‌کند. درست مثل آنچه در گیتارهای مدرن شاهد هستیم.

لیر را می‌توان روی پا گذاشت و نواخت و از این نظر به اندازه لپ هارپ (lap harp) امروزی است و کوچکتر از چنگ‌های سلتیک یا چنگ‌های پدال‌دار ارکستری است که باید روی زمین گذاشته شوند. از نظر تعداد سیم هم این دو ساز با یکدیگر تفاوت دارند. تعداد سیم‌های لیر بسیار کمتر از چنگ است. در اساطیر یونان آمده است که آپولو، در ابتدا یک لیر با ۳ سیم داشت و بعدا هرمس لیر با ۷ سیم را ساخت و به آپولو داد که با نواختن آن تمام خدایان کوه المپ مدهوش شدند.

ساز چنگ سلتیک ایرلندی با ۲۲ زه در کنار ساز لیر با ۱۰ زه

در ویدیوی زیر می‌توانید نوای آرامش‌بخش این ساز اسطوره‌ای را بشنوید:

به نظر می‌رسد که ساز لیر، صورت تحول‌یافته گونه‌ای چنگ باستانی باشد. برخی محققان معتقدند که انگیزش ساخت لیر، خصوصا در میان اقوام بیابان‌گرد منطقه خاورمیانه، ساخت سازی شبیه چنگ بوده است که قابل حمل باشد. باید توجه داشت که ساز چنگ به طرز بارونکردنی قدمت دارد. شواهد مربوط به ساز چنگ را می‌توان در آثار مربوط به ۳۳۰۰ تا ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح در منطقه تل مگیدو (مجیدو‎)، در ۳۰ کیلومتری شمال شرقی حیفا، یافت. مطابق با نظر پروفسور ریچارد دومبریلی (Richard Dumbrill):

چنگ و لیر هر دو احتمالا صورت متحول‌شده سازی به نام کمان (Bow) در دوران میانه سنگی هستند.

کمانی که با آن از ۶۰۰۰۰ سال پیش موسیقی نواخته می‌شود (Bow)

این جد بزرگ ساز لیر و ساز هارپ، هنوز هم زنده است و سنت موسیقیایی آن به حداقل ۶۰ هزار سال پیش برمی‌گردد. این ساز هم‌اکنون هم‌چنان بین اقوام آفریقایی رواج دارد.

مراحل تحول ساز باستانی کمان به چنگ و سپس به لیر

منابع منتخب:
Michael Levy – Composer for Lyre
گفتگوی‌هارمونیک

نوشته شده در نوشتن دیدگاه...

موسیقی در اسطوره‌های ملل: ساز لیر و چنگ‌ در اسطوره‌های یونان

خاستگاه موسیقی به اولین روزهای حضور بشر روی این کره خاکی می‌رسد و اسطوره‌‌ها نیز یادگار تمدن‌های کهن هستند. اما اسطوره چیست و نقش موسیقی در آن‌ها چگونه است؟ اسطوره‌ها و افسانه‌های ملل راوی داستان‌هایی هستند که موسیقی را به عنوان یکی از ارکان زندگی انسانی به خوبی نشان می‌دهند. اسطوره روایت یا داستانی است که در آن خدایان یا ارباب انواع یک یا چند نقش اساسی دارند و این نقش، بیدار کردن انسان است. برخی از اسطوره‌شناسان، آن را دین تمدن‌های اولیه در دوران پیش از گسترش ادیان توحیدی می‌دانند. شخصیت‌های اسطوره‌ای همیشه برتر از انسانند و در نظر معتقدانِ به آن‌ها، این روایات بیانگر حقایق هستند نه خیالات. اسطوره‌ها ابزار بشر دوران باستان برای تفسیر طبیعت و تاریخ، روح و اسرار آن هستند.
از این به بعد قصد داریم به موسیقی و داستان‌های پیرامون آن در اسطوره‌های ملل گوناگون بپردازیم. ساز چنگ، شاید قدیمی‌ترین سازی است که در آثار تمدن‌های کهن به وضوح شواهدی بر وجودش از چندین هزار سال پیش وجود دارد. سازی که از یونان و مصر باستان تا ایران باستان، عوام و خواص به آن علاقه داشتند و داستان‌های گوناگونی پیرامون آن ساخته‌اند. البته در تصاویری که خدایان یونان باستان را تصویر کرده‌اند، سازی که در دست آن‌ها دیده می‌شود، بیشتر ساز لیر است. این ساز به تقلید از ساز چنگ ساخته شده، اما تفاوت‌هایی هم با آن دارد، برای آشنایی بیشتر با ساز چنگ و ساز لیر، می‌توانید به مطالب دیگر مجله پیانو باربد مراجعه کنید.

هرمس و ساخت ساز لیر (چنگ رومی) از لاکِ لاک‌پشت

هرمس با استفاده از لاک لاک‌پشت، ساز لیر (چنگ رومی) را ساخت

خدایان نخستین، موسیقیدانان و نغمه‌سرایان اعصار بسیار کهن بودند. هرمس در اسطوره‌های یونانی، پیام‌رسان بین خدایان و انسان‌ها است. او فرزند زئوس، فرمانروای خدیان المپ و مایا، زیبا‌ترین و بزرگ‌ترین دختر میان هفت خواهر پلیادس بود. هرمس تنها چند ساعت پس از تولدش به دور از چشم مادر از قنداق خارج شد و به سوی چراگاه گاوهای آپولو، برادرش، رفت. در راه یک لاک‌پشت را کشت و هفت تار به لاک آن وصل کرد و ساز لیر (گونه‌ای چنگ که امروزه به نام چنگ رومی معروف است) را ساخت و مدتی خودش را با آن سرگرم کرد. او به شیوه‌ای ماهرانه و شگفت‌انگیز چنگی را که ساخته بود می‌نواخت. هرمس در گردش آن روز، ۵۰ گاو نر را از چراگاه آپولو پراکنده کرد. آپولو موضوع را فهمید و به زئوس شکایت کرد. زئوس به هرمس دستور داد تا گاوها را به آپولو برگرداند. در حال بحث و جدل بودند که هرمس ناگهان دستش به تارهای لیر دست‌سازش برخورد کرد و نوایی دل‌انگیز از آن برخاست. وقتی صدای این ساز به گوش آپولو رسید از خود بی‌خود شد. آپولو به هرمس گفت که حاضر است در ازای گرفتن چنگ، از شکایتش بگذرد و علاوه بر آن فرمانروایی چراگاه‌ها را هم به هرمس بدهد.
پس هرمس (خدای سفر و پیام‌رسان خدایان کوه المپ) ساز لیر را ساخت و آن را به برادرش آپولو (خدای شعر و موسیقی) داد که به صدا در بیاورد، و صدا به حدی دلنشین بود که وقتی آن را در کوه المپ نواخت تمامی خدایان از خود بی‌خود شدند. 

اورفئوس، چنگ‌نواز و آوازخوانی بی‌مانند

اورفئوس در حال فراگیری ساز چنگ

پس از خدایان تنها چند تن از آدمیان قادر شدند تا در ردیف نوازندگان آسمانی قرار گیرند. اورفئوس بزرگترین آن‌ها است. او پسر یکی از میوزها (در اساطیر یونان، دختران زئوس و نگهبانان هنر‌ها بودند) و شاهزاده‌ای اهل تراس بود. اورفئوس غیر از خدایان رقیب دیگری نداشت. هیچ کس و هیچ چیز نمی‌توانست در برابر موسیقی او دامن از کف ندهد. هر چیزی خواه جاندار و خواه بی‌جان با شنیدن نوایش به دنبالش راه می‌افتاد.

در روزگاری که آرگونوت‌ها (تعدادی از پهلوانان در اساطیر یونان) سوار بر کشتی آرگو شدند تا به «پشم زرین»، پشمی که می‌توانست مرده را زنده کند، دست یابند، ارفئوس نیز آنان را همراهی کرد. هرگاه این دریانوردان خسته می‌شدند، اورفئوس سازش را برمی‌داشت و شروع به نواختن می‌کرد. آوای آسمانی ساز چنگ او، به دریانوردان نیرویی دوباره می‌داد و با قدرت بیشتری کشتی را به جلو می‌رانند.

چنگ‌نوازی اورفئوس سرنشینان کشتی آرگو را از چنگ سیرن‌ها نجات می‌دهد

یکی از خطراتی که دریانوردان یونان باستان را تهدید می‌کرد، آواز «سیرن»‌ها بود. سیرن‌ها در اساطیر یونانی اینگونه توصیف شده‌اند: سه موجود با صورت‌های بسیار زیبای دختران جوان و بدن پرنده که دارای صدایی سحرآمیز بودند. سیرن‌ها موجوداتی مرگبار بودند که با آوازشان دریانوردان را به بیراهه می‌کشاندند و آن‌ها را به صخره‌های مرگبار، جایی که در نهایت کشته می‌شدند نزدیک می‌کردند. در افسانه‌ها یونانی، تنها دو بار پهلوانان یونانی توانستند از چنگ این آوازه‌خوان‌های شوم جان سالم به در ببرند که یکی از آن نجات‌یافته‌گان، سرنشینان کشتی آرگو بودند. البته کشتی آرگو نجات خود را مدیون موسیقی اورفئوس است! در اساطیر آمده است که وقتی سیرن‌ها شروع به خواندن کردند، اورفئوس نیز بی‌کار ننشست و دست به چنگ خود برد و همزمان آواز سرداد. نوای چنگ و آواز او به قدری خوش بود که دریانوردان کشتی آرگو بیش از آنکه اسیر سحر صدای سیرن‌ها بشوند، جذب صدای چنگ اورفئوس شدند و به سلامت از گذرگاه سیرن‌ها گذشتند. در برخی روایات آمده است که سیرن‌ها به قدری از این موضوع خشمگین شدند که خودشان را به دریا پرتاب کردند و نابود شدند!

سیرن‌ها در حال آواز‌خوانی برای سحر دریانوردان

نوازندگی اورفئوس و جلب رضایت خدای جهان مردگان برای دوباره زنده شدن همسرش

دختران زیبا و جوان همگی شیفته صدای ارفئوس و نواختن چنگ او می‌شدند، اما از این میان دوشیزه مورد علاقه او اوریدیس (Eurydice) شد، اما سرنوشت غمگینی در انتظار وصال آن‌ها بود. درست پس از مراسم ازدواج، عروس و گروهی از همراهانش در چمنزاری راه می‌رفتند که ناگاه یک افعی عروس را گزید و او را کشت. اورفئوس فوق‌العاده دردمند شد، چنانکه در برابر این درد، تصمیم گرفت به دنیای زیرین (جهان مردگان) برود و بکوشد اوریدیس را دوباره به زمین بازگرداند. اورفئوس در جهان زیرین توانست پرسفونه (ملکه جهان زیرین) را با صدای چنگ مجذوب کند و اجازهٔ خروج اوریدیس را از هادس (خدای جهان زیرین) بگیرد، به شرط آن‌که تا لحظهٔ خروج از آن‌جا به او نگاه نکند. اورفئوس به سمت جهان زندگان به راه افتاد در حالی که اوریدیس پشت سر او راه می‌آمد، وقتی به روشنایی وارد شد، مضطرب شد که نکند که همسرش پشت سرش نباشد، رو برگرداند تا مطمئن شود، اما اوریدیس هنوز آخرین گام به جهان روشنایی را برنداشته بود و هنوز در جهان تاریک بود. در لحظه‌ای که اورفئوس رو برگرداند، اوریدیس تنها فرصت کرد به او بگوید: خداحافظ! و دوباره به جهان زیرین بازگشت.

اورفئوس در حال بردن همسرش از جهان مردگان به دنیای زندگان

ساز اورفئوس، به آسمان‌ها عروج می‌کند

پس از ناکامی اورفئوس در بازگرداندن همسرش از جهان زیرین، دیگر به زنان بی‌انگیزه شد و آن‌ها را پس می‌زد. همین موضوع باعث خشم ماینادادس‌ها (زنان شادیخوار همراه دیونوسوس) شد. روزی در حالیکه در حال نواختن چنگ در زیر درختی بود، گروهی از مایندادس‌ها به او حمله کردند. مایندادس‌ها به سمت او هرچیزی که به دست‌شان می‌آمد پرتاب کردند. اما موسیقی اورفئوس به قدری تاثیر‌گذار بود که حتی اشیاء بی‌جان را فریفته خود می‌کرد و هیچ‌کدام به او اصابت نمی‌کرد. سرانجام مایندادس‌ها به او حمله کردند و بدنش را تکه‌تکه کردند و سرِش را به همراه ساز چنگش به رودخانه انداختند. سر اورفئوس در حالی که هنوز آواز می‌خواند شناور به پایین رودخانه روانه شد.
گفته می‌شود که سرِ اورفئوس به رود هبروس انداخته شد و در حالیکه هم‌چنان آواز می‌خواند به دریا رسید و در «لبسوس» جایی که چنگ‌اش را نیز آب بدانجا آورده بود، او را به خاک سپردند. آورده‌اند که ساز چنگ اورفئوس به آسمان‌ها رفت و با وساطت آپولو (خدای شعر و موسیقی) به صورت فلکی «لیرا» تبدیل شد. وقتی این نقش آسمانی با تمام ستارگانش به خوبی دیده شود شبیه یک ساز لیر است.

ساز اورفئوس به آسمان‌ها عروج می‌کند و صورت فلکی «لیرا» را می‌سازد

خوب است که این مطلب را با صدای آرامش‌بخش ساز چنگ به پایان برسانیم، در ویدیو زیر اجرای قطعه «زیر بال‌های سپید» را با ساز چنگ سلتیک، توسط نوازنده روس، Alizbar می‌بینید.

منتخب منابع:
Cmuse
تاریخ ما
نجوم ایران
Roman and Greek Gods

نوشته شده در نوشتن دیدگاه...

راهنمای نوآموزان برای انتخاب یک ساز چنگ یا هارپ

آغاز به یادگیری نواختن یک ساز جدید، همیشه با این دغدغه همراه است که چه سازی بخرم؟ ما در این مطلب در مجله پیانو باربد، قصد داریم نکات اولیه و اساسی را برای انتخاب یک ساز چنگ مناسب‌ توضیح دهیم.
چنگ، سازی است که هزاران سال در دست تمدن‌های مختلف به حیات خود ادامه داده است. تمدن‌های باستانی انواع ساده ساز چنگ را می‌نواختند و همان‌ها هم دست به توسعه این ساز زدند. چه در دوره‌های تاریخی و چه در زمان ما، در فرهنگ‌های سراسر جهان، از خاورمیانه تا ایرلند، آفریقا، چین، آمریکای جنوبی و مکزیک، ساز چنگ میان طبقه مرفه و تحصیل‌کرده و هم‌چنین در میان مردم عادی، سازی محبوب و مرسوم بوده و هست.

در زندگی هر کس، زمانی که تصمیم می‌گیرد نواختن یک ساز جدید را آغاز کند، زمان هیجان‌‌انگیزی است. نکته این جاست که آغاز به یادگیری نواختن یک ساز جدید، همیشه با این دغدغه همراه است که چه سازی بخرم؟ کدام ساز مناسب من است؟ چگونه یک ساز مناسب انتخاب کنم؟ مدل‌های مختلف سازها با هم چه تفاوتی دارند و ده‌ها پرسش دیگر. در این میان انتخاب یک ساز چنگ مناسب حتی شاید کمی دشوارتر از سایر سازها به نظر برسد. ساز چنگ از نظر شکل ظاهری، تنوع رنگ صدایی که ایجاد می‌کند و روش‌های نوازندگی، بسیار متنوع‌ است. نوآموزان معمولا وقتی می‌خواهند دست به انتخاب یک ساز چنگ متناسب با خودشان بزنند با سوالاتی از این قبیل رو‌به‌رو می‌شوند: تفاوت بین انواع مختلف ساز چنگ چیست؟ ساز چنگ من چند تار باید داشته باشد؟ آیا نواختن چنگ‌های بزرگ از مدل‌های کوچک‌تر دشوارتر است؟ و به این فهرست می‌توانیم موارد بسیار دیگری را هم بیفزاییم. این مشکل بر سر راه والدین هم وجود دارد، آن‌ها هم برای خرید ساز چنگ، نیاز دارند تا پاسخ این سوالات را بدانند. شاید مهم‌ترین نکته‌ای که خوب است در همین ابتدای کار بگوییم این باشد که انتخاب یک ساز چنگ، تا حد زیادی، انتخابی شخصی است و از هر فرد به فرد دیگری تفاوت می‌کند.

چرا ساز چنگ در اندازه‌های متفاوت موجود است؟

اگر تا به حال به گالری‌هایی که چنگ می‌فروشند رفته باشید و یا اینکه این ساز را در اینترنت جست‌و‌جو کرده باشید، احتمالا اولین نکته‌ای که توجه شما را جلب کرده است، تنوع بسیار این ساز از نظر اندازه است. اینکه ساز چنگ اندازه‌های متنوع و متفاوتی دارد در وهله اول مربوط است به تعداد تارهای آن. یک ساز چنگ کنسرت می‌تواند تا ۴۷ تار و یک چنگ سلتیک می‌تواند تا ۲۲ تار داشته باشد (بعضی از چنگ‌ها حتی می‌توانند از این تعداد هم کمتر تار داشته باشند، اما آن‌وقت دیگر تعداد قطعات موسیقی که می‌توانید با آن بنوازید، خیلی محدود می‌شود). در اینجا باید به این نکته هم اشاره کنیم که حتی وقتی که تعداد تارهای سازها با هم برابر باشد، باز هم ممکن است که در اندازه‌های متفاوت عرضه شوند.

این موضوع هم مثل بسیاری موضوعات دیگر به شیوه طراحی محصول بستگی دارد: همان‌طور که برای طراحی یک خودرو، اندازه مشخصی وجود ندارد، برای طراحی یک ساز چنگ هم اندازه مشخصی وجود ندارد. هر سازنده ممکن است یک نوع طراحی را برای ترکیب زیبایی‌شناسی و صدا، مناسب ببیند. در این شرایط این دیگر یک ترجیح و انتخاب شخصی می‌شود.

تفاوت بین یک چنگ کنسرت (چنگ پدال‌دار) با چنگ سلتیک (چنگ لِور) چیست؟

باید بگوییم که تفاوت بین این دو بسیار زیاد است. از نظر ساختمان ساز، تفاوت این دو نوع ساز چنگ، مثل تفاوت بین اتومبیل و دوچرخه است! چنگ‌های سلتیک دیاتونیک هستند، این به این معنی است که با این نوع از ساز، تعداد گام‌هایی که می‌توانید اجرا کنید، محدود است. نیم‌پرده‌ها (بمل و دیز) در چنگ‌های لور یا سلتیک از طریق بالا و پایین بردن اهرم‌های کوچکی (لور) که در قسمت گردن ساز تعبیه شده‌اند، تنظیم می‌شوند. عمدتا هنرجویان مبتدی با چنگ سلتیک نوازندگی را شروع می‌کنند.

از طرف دیگر چنگ‌های کنسرتی یا پدال‌دار، کاملا کروماتیک هستند و می‌توانید آن‌ها را در هر گامی بنوازید. با حرکت پا روی پدال‌هایی که در پایه ساز تعبیه شده‌اند، نیم‌پرده‌ها عوض می‌شوند. چنگ‌های پدال‌دار، دارای ۷ پدال هستند که هر پدال مربوط به یک نت است و با فشار پا روی آن پدال، می‌توان نیم‌پرده‌های مربوط به آن نت را همزمان با نواختن با دست، تغییر داد.

یک چنگ سلتیک به چند سیم نیاز دارد؟

هنگامی شما به دنبال ساز چنگ دلخواه‌تان هستید، اولین چیزی که نظرتان را جلب خواهد کرد، تعداد سیم‌های آن است. این امر معمولا نوازندگان مبتدی و والدین را گیج می‌کند.

معمول‌ترین تعداد سیم برای چنگ‌های سلتیک یا لور، ۳۴ عدد است. شما با این تعداد سیم، می‌توانید دایره وسیعی از قطعات موسیقی را بنوازید. هم‌چنین اکثر سازمان‌هایی که آزمون‌های مرتبط با ساز چنگ را برگزار می‌کنند، سازهایی با ۳۴ سیم را برای اجرا می‌پذیرند. شما می‌توانید از یک چنگ سی‌و‌چهار سیمی در تمام مراحل نوازندگی‌تان از مبتدی تا پیشرفته استفاده کنید. چنگ‌هایی با ۳۶ سیم، هم تا حدی رایج هستند. افزوده شدن این دو سیم به ساز هارپ شما، باعث می‌شود که اندازه ساز هم کمی بزرگ‌تر شود و به احتمال زیاد صدایش هم بلندتر می‌شود. این تعداد سیم برای کسانی مناسب‌تر است که می‌خواهند به نوازندگی حرفه‌ای بپردازند. درنهایت، اینکه این دو سیم اضافه، قطعا مفید است، اما برای نوازندگان مبتدی چندان ضروری نیست.

بسیاری از نوآموزان به چنگ‌هایی که تعداد سیم‌های کمتری دارند (۲۶ یا کمتر) به چشم سازهای مبتدی نگاه می‌کنند. اما انتخاب سازهای کوچک، می‌تواند دلایل دیگری هم داشته باشد که مهم‌ترین آن قیمت کمتر و حمل‌ونقل راحت‌تر است. اگر شما مدام در رفت‌وآمد یا سفر باشید، یا اینکه به سادگی بخواهید فقط برای خودتان ساز بزنید و جای زیادی هم نداشته باشید، یک ساز چنگ بیست‌‌و‌شش سیمی برای شما مناسب‌تر است. در نظر داشته باشید که اگر شما یک ساز چنگ شما بیست‌وشش سیم دارد، معلم‌تان باید این توانایی را داشته باشد که به شما کمک کند تا قطعات مناسب برای ساز چنگ کوچک را پیدا کنید.

ساز چنگ

شاید به نظرتان غیرقابل‌ درک باشد، اما نواختن یک ساز چنگ بزرگ‌تر عموما دشوارتر از یک ساز کوچک‌تر نیست. برای مثال چنگ‌های لپ (Lap harp) که معمولا روی زانو قرار می‌گیرند، باید به گونه‌ای نگه‌داشته شوند که از روی زانوی نوازنده به زمین نیفتند. در حالیکه چنگ‌های بزرگ‌تر که روی زمین قرار می‌گیرند را کافی است که به شانه تکیه دهید، در این حالت کف دست‌ها و بازوان هر دو دست آزاد هستند تا تنها روی نوازندگی تمرکز کنند. البته چنگ‌های کوچکی هم تولید می‌شوند که برای کودکان بسیار کوچک مناسب هستند. انتخاب ساز چنگ برای کودکان باید متناسب با قدرت دست‌های آن‌ها باشد و معمولا از فردی به فرد دیگر با هم تفاوت می‌کند.

صدای چنگ

احتمالا این موضوع مهم‌ترین بخش انتخاب یک ساز چنگ برای شما باشد. اینکه ببینید چه نوع صدایی را بیشتر می‌پسندید و سازی که انتخاب می‌کنید چه جنس صدایی دارد. انتخاب یک ساز چنگ، موضوعی کاملا فردی است. حتی بعد از جست‌و‌جوهای زیاد و شنیدن راهنمایی‌ها و پندهای آموزگاران و متخصصان، در نهایت این شما هستید که باید صدای سازتان را دوست داشته باشید. صدای سازها برای نوازنده‌های مختلف، متفاوت است. بنابراین نگران نشوید اگر سازی را که شما ترجیح می‌دهید با آنکه دوست یا معلم‌تان ترجیح می‌دهد متفاوت است. هیچ‌کدام از شما درست نمی‌گویید و هیچ کدام از شما هم اشتباه نمی‌کنید!

هر ساز چنگ، صدای مخصوص به خودش دارد، صدایی که مربوط است به نوع ساخت، طراحی، روند طبیعی پیر شدن ساز و اینکه چطور از آن مراقبت شده است. گاهی یک ساز که ظاهر چندان خوشایندی ندارد می‌تواند صدایی فوق‌العاده و گرم به شما بدهد. شایع است که می‌گویند: «چنگ‌های خوب، آواز می‌خوانند». اگر به دنبال خرید ساز چنگ هستید بهتر است از کسی بخواهید تا ساز مورد نظرتان را بنوازد و شما به صدای آن در فاصله گوش دهید. مهم‌ترین چیز این است که شما صدای ساز را دوست داشته باشید.

کیفیت ساخت یک ساز چنگ

اگر قصد خرید یک ساز چنگ یا هارپ را دارید، ضروری است که به این نکته توجه کنید که کیفیت ساخت ساز مورد نظرتان به گونه‌ای باشد که بتواند در برابر فشار ناشی از نواختن ساز و حمل‌و‌نقل به قدر کافی مقاوم باشد و خیلی زود آسیب نبیند. در سال‌های اخیر بازار چنگ، شاهد عرضه چنگ‌های ارزان‌قیمت و بعضا بی‌کیفیت آسیایی شده است. شاید در ابتدا این سازها جذاب به نظر برسند و قیمت‌شان هم وسوسه‌کننده باشد، اما در نهایت زحمتی که برای شما ایجاد می‌کنند از منفعت‌شان بیشتر است. این سازها معمولا خیلی زود در ناحیه گردن و یا ستون ساز دچار آسیب می‌شوند. صدای این سازهای چنگ ارزان، معمولا کمتر از حد انتظار است و به جاری اهرم‌ یا لِوِرِ مرغوب، از قلاب‌های نه چندان مناسب در ساخت آن‌ها استفاده شده است.

لورهای با کیفیت نباید باعث جا‌به‌جا شدن تارها بشوند

هنگام ارزیابی یک ساز هارپ به هرگونه پیچ‌خوردگی در چوب گردن و یا ستون ساز دقت کنید. آیا شیار یا ترکی روی چوب ساز مشاهده می‌کنید؟ آیا چوب قسمت جعبه صدا از قسمت صفحه صدا مجزا است؟ (برای آشنایی با اجزای ساز چنگ می‌توانید به این مطلب در مجله پیانو باربد مراجعه کنید). تمام این نشانه‌ها می‌تواند، پیش‌درآمد اتفاقات بدی برای ساز شما باشد. اهرم‌ها یا لورها را بررسی کنید. لورهای خوب، آن‌هایی هستند که روی سیم‌ها را نپوشانند و آن‌ها را جابه‌جا نکنند، هم‌چنین خیلی نرم و راحت بالا و پایین شوند.

خلاصه مواردی که باید هنگام خرید ساز چنگ به آن‌ها دقت کنید

  • آیا صدای ساز را دوست دارید؟ لازم نیست بیش از این، روی این موضوع تأکید کنیم که اگر شما صدای ساز را دوست داشته باشید، بیشتر از نیمی از راه را رفته‌اید.
  • آیا ساز مورد نظرتان رزونانس خوبی دارد؟ یعنی سیم‌هایش به خوبی مرتعش می‌شوند؟
  • آیا کشش سیم‌ها از بالا تا پایین به یک اندازه است؟
  • آیا کیفیت صدا از بالا تا پایین هر سیم ثابت می‌ماند؟
  • آیا وقتی وضعیت اهرم‌ها یا لورهای ساز را تغییر می‌دهید، روی کیفیت صدا تاثیر می‌گذارد؟ (معمولا، میزان اندکی کیفیت صدا تغییر می‌کند ولی باید حداقل باشد).
  • آیا چوب ساز در قسمت گردن یا ستون، تاب برداشته است یا پیچ خورده است؟
  • آیا اهرم‌ها یا لورها نرم و راحت جا‌به‌جا می‌شوند؟

منابع:
Teifi Harps

نوشته شده در نوشتن دیدگاه...

از ساز چنگ چه خبر؟ نوازندگی کودکان چنگ‌نواز ایرانی در ترکیه

در روزهای اردیبهشت ماه ۹۸، شاهد نوازندگی ساز چنگ از سوی ۵۰ کودک و نوجوان چنگ‌نواز ایرانی در کنسرتی بودیم که در شهر ازمیر ترکیه برگزار شد.
از این پس در مجله پیانو باربد به فعالیت موسیقدانان ایرانی آنسوی مرزها خواهیم پرداخت. به بهانه نوازندگی این کودکان چنگ‌نواز ایرانی در کنسرت «دوستی چنگ ایران و ترکیه»، با خانم فتانه شاهین، استاد آن‌ها، تماس گرفتیم تا در جریان آخرین اخبار این کنسرت قرار بگیریم و از این رهگذر گفت‌گویی کوتاه هم درباره آموزش ساز چنگ به کودکان، داشته باشیم.
خانم فتانه شاهین، بانوی چنگ‌نواز ایرانی و اهل شیراز است که طی ۱۰ سال گذشته در ایران و خارج از ایران تلاش فراگیری را برای احیای ساز چنگ و آموزش آن به کودکان و نوجوانان ایرانی به کار گرفته است.

روزگاری ساز چنگ یا ساز هارپ در دستان موسیقیدان‌های ایرانی چون باربد، سرکش، رامتین، بامشاد، آفرین و نکیسا می‌درخشیده است، بطوریکه باربد برای هر روز هفته، نوایی برای این ساز می‌ساخته که به «هفت خسروانی» معروف است. امروز حضور این ساز چند هزار ساله ایرانی در صحنه موسیقی ایرانی رنگ‌باخته است، هرچند که تلاش‌های معدود کسانی همچون خانم فتانه شاهین در ۱۰ سال گذشته برای احیای این سازِ اسطوره‌ای، دریچه‌های امید‌بخشی را گشوده است.

کنسرت دوستی چنگ ایران و ترکیه

خانم فتانه شاهین با همراهی چنگ‌نواز ترک خانم شیرین پانجاراوغلو، کنسرت «دوستی چنگ ایران و ترکیه» را در اردیبهشت ۹۸ در شهر ازمیر ترکیه، ترتیب دادند. البته پیش‌ از این برنامه، ابتدا خانم پانجاراوغلو به دعوت فتانه شاهین به ایران آمده و مسترکلاس چنگ برگزار کرده بود. تعداد شرکت‌کنندگان ایرانی در این کنسرت ۵۰ نفر است که شامل کودکان و نوجوانانی از سنین ۶ تا ۱۶ سال می‌شود. به گفته خانم شاهین چند نفر بزرگسال هم که مادران بچه‌ها هستند در این کنسرت شرکت کردند. این کنسرت در ۴ مرحله برگزار شده است و در آخر نیز چنگ‌‌نواز پیش‌کسوت ترک رسیتالی را اجرا کرده است.

فتانه شاهین می‌گوید این کنسرت را در واقع برای تشویق و شادی کودکان و نوجوانان چنگ‌نواز تدارک دیده است، کودکانی که این روزها خودشان را برای دریافت یک دیپلم بین‌المللی در نوازندگی چنگ آماده می‌کنند. قرار است این کودکان چنگ‌نواز در آزمون رویال کالج موسیقی انگلستان یا ABRSM برای دریافت مدرک رسمی نوازندگی ساز هارپ شرکت کنند.

آموزش ساز چنگ به کودکان

از خانم شاهین درباره سابقه چنین برنامه‌هایی پرسیدیم:

از همان روزهای اول تدریسم سعی کردم، هنرجوها را با فضاهای حرفه‌ای چنگ‌نوازی در خارج از کشور آشنا کنم. چه با بردن بچه‌ها به آن‌جا و چه دعوت دوستان چنگ‌نوازم از خارج کشور. به دلیل اینکه چنگ در ایران معاصر سابقه‌ای ندارد، هنرجوهای ساز چنگ بر خلاف سایر سازها در ایران جایی برای مقایسه کار خودشان نداشتند. به همین خاطر سعی کردم هنرجویان را با چنگ‌نوازانی از کشورهای مختلف مثل ایتالیا، فرانسه، ترکیه و بلژیک آشنا کنم تا بچه‌ها با اشکال قوی‌تری از چنگ‌نوازی آشنا شوند. وقتی بچه‌ها ازخارج از کشور برمی‌گشتند هم ایده‌ پیدا می‌کردند و هم پیشرفت کرده بودند.

هنرجویان خانم شاهین در کمتر از ده سال گذشته، سالانه در کنکور بین‌المللی لیموژ فرانسه شرکت می‌کنند و حالا چند سال متوالی است که ایرانی‌ها دارند در این رقابت مقام به دست می‌آورند. برای مثال دو سال گذشته یکی از این هنرجویان ایرانی، مقام اول را در بخش سوپریو که عالی‌ترین سطح نوازندگی چنگ است، به دست آورد. خانم شاهین می‌گوید که من ابتدا با چند شاگرد بزرگسال شروع کردم ولی به تدریج تعداد شاگردان کودک و نوجوانم افزایش یافت و حالا به بیش از ۱۰۰ نفر می‌رسند. در پایان این گفت‌وگوی کوتاه، نظر خانم شاهین را درباره سن شروع آموزش موسیقی به کودکان می‌پرسیم:


این بستگی به آمادگی و خودآگاهی بچه‌ها دارد. بعضی از بچه‌ها از سن ۳ یا ۴ سالگی می‌توانند یادگیری موسیقی را شروع کنند ولی معمولا سن شروع آموزش موسیقی به کودکان ۶ سال است. من خودم این سن را پیشنهاد می‌دهم ولی بچه‌ها می‌توانند از سنین پایین‌تر ابتدا با موسیقی کودک شروع کنند و بعد از ۶ یا ۷ سالگی به یادگیری موسیقی به صورت جدی بپردازند.

خانم فتانه شاهین از اواخر سال ۹۷، ساکن شهر ازمیر ترکیه شده است و هر یک ماه یا دو ماه به ایران می‌آید و برای هنرجویان مستر کلاس برگزار می‌کند. ایشان این روزها در پی فراغت بیشتری است تا کاری نو را در تاریخ نوازندگی چنگ ایرانی رقم بزند. خانم شاهین می‌گوید که در حال تنظیم ردیف موسیقی ایرانی برای ساز چنگ است.

نوشته شده در نوشتن دیدگاه...

تاریخچه چنگ کَمَک

ساز چنگ، به طور ویژه در قرن حاضر سیر تحول پر فراز و نشیبی را از سر گذرانده است. کمپانی فرانسوی کَمَک (Camac)، به عنوان یکی از معتبرترین سازندگان چنگ در جهان، طی ۵۰ سال گذشته، این ساز را توسعه بخشیده است. با مرور تاریخچه چنگ کَمَک در مجله پیانو باربد، به نوعی تاریخچه چنگ در نیم قرن گذشته را نیز مرور خواهیم کرد.
اگر به این ساز باستانی علاقه‌مند هستید و قصد خرید ساز چنگ را دارید، برای دریافت اطلاعات بیشتر، مثل قیمت ساز چنگ، می‌توانید به بخش فروشگاه پیانو باربد، که تنها نماینده رسمی برند کمک در کشور است، مراجعه کنید.

۱۹۷۲: کمپانی چنگ کَمَک، بنیان‌گذاری شد

در نیمه دوم قرن بیستم، روشنفکران پاریسی-برتونی تاریخ چنگ ایرلندی را به عنوان بخشی از تولد دوباره تمدن سلتیک و نمادی از مقاومت احیا کردند. مطابق بر گزارشات، ایرلندی‌ها در کشاکش حمله انگلستان مجبور می‌شدند تا چنگ‌های‌شان را بسوزانند و هر کس هم که سعی می‌کرد، چنگ‌اش را نگه دارد، در نهایت از ترس جانش، چاره‌ای نداشت مگر سوزاندن آن. ساز چنگ، حیات دوباره‌اش را در میان قوم سلتیک برتونز در پاریس به صورت نمادی از جنبش مقاومت در برابر مرکزیت یافتن همیشگی دولت فرانسه آغاز کرد.

از قرن نوزدهم چنگ سلتیک ( لِوِر هارپ، چنگی که با استفاده از دسته یا لِور، نیم‌گام‌هایش تنظیم می‌شود)، در منطقه بریتنی واقع در شمال غرب فرانسه که به خاطر شباهت اسمی به بریتانیای کوچک معروف است، در حال محبوبیت یافتن بود. این محبوبیت را می‌توان مدیون دیدار نوازندگان چنگ از سایر سرزمین‌های سلتیک دانست. در دهه ۱۹۷۰ جنبش احیای موسیقی فولکلور در آمریکا از طریق بریتانیای کبیر، کم کم در قاره اروپا گسترش می‌یافت و به طبع، در فرانسه هم اثر این جنبش محسوس بود، به طوری که باعث شد تا تقاضای بازار برای سازهای بومی به شکل فزاینده‌ای رو به افزایش بگذارد. این موضوع نشان می‌داد که کار استادکاران داخلی و تعداد زیادی وارد‌کننده‌، پاسخ‌گوی نیاز موجود نبود و بدین ترتیب، نیاز به تولید انبوه خانگی احساس می‌شد. بخشی از جنبش احیای موسیقی سلتیک ( موسیقی فولکلور مناطق سلتیک)، در اثر اشتیاق جامعه آن روز، به موسیقی آمریکای جنوبی برانگیخته شده بود. در همین احوال، جرارد گارنیر، تصمیم گرفت تا شروع به ساخت فلوت‌های سرخ‌پوستی آمریکایی کند. بازخورد حاصل از ساخت این فلوت‌ها بسیار خوب و حتی موفقیت آن‌ها بیش از حد انتظار بود. به همین خاطر جرارد به برادر بزرگترش جول که تا آن روز به جرارد در کارهای تبلیغاتی کمک می‌کرد پیشنهاد داد که با او در راه این تجارت نوپا شریک شود. در زمستان ۱۹۷۱-۱۹۷۲، این دو برادر انجمن کمک (Camac) را در انباری بزرگ در موزیل بنیان گذاشتند. این انبار نزدیک منطقه نانتز در بریتنی بود، جایی که کارخانه کمک امروز نیز در آنجا واقع شده است. اسم کمک از واژه پاچاکمک (Pachacamac) گرفته شده است، نام یکی از خدایان بزرگ تمدن کچوآ، تمدن بومیان آمریکای جنوبی. پاچاکمک در زبان کچوآیی به معنای آفریدگار، خالق و کسی است که زندگی می‌بخشد.

نوامبر ۱۹۷۲: عرضه اولین چنگ کَمَک با نام «باردیک»

راه‌اندازی کمپانی کمک در واقع پاسخی بود به اشتیاق روزافزون جامعه نسب به جنبش احیای موسیقی فولکلوریک. علاوه بر فلوت سرخ‌پوستی، کمپانی کمک شروع به تولید تعدادی دیگر از سازهای بومی، از جمله: هاردی گاردی، اسپینتز ووژ، بگ پایپ اسکاتلندی، دولسیمر چکشی، بمبارد و بگ پایپ برتونی کرد.

در پی موفقیت آلن استیول، نوازنده پیش‌روی چنگ، با آلبوم «رنسانس لور هارپ»، جرارد و جول گارنیر به این ساز علاقه‌مند شدند. در ابتدای مسیر، به نظر می‌رسید که تولید چنگ در فرانسه، چندان امکان‌پذیر نباشد. پس برادران گارنیر تصمیم گرفتند تا این ساز را از یک کمپانی سازنده ژاپنی وارد کشور کنند. این سازنده ژاپنی در آن زمان، تنها کمپانی بود که ظرفیت تولید چنگ در این مقیاس گسترده را داشت. در سال ۱۹۷۲ اولین مدل چنگ کمک به نام مدل باردیک (Bardique) به بازار عرضه شد. سازی که مجهز به جعبه صدایی با دو صفحه‌ موازی بود. آلن استیول اولین کسی بود که چنگ باردیک را روی صحنه برد. اما، چند سال بعد، جول گارنیر نسبت به اولین چنگ تولیدی‌اش، چندان راضی به نظر نمی‌رسید.

«این چنگ‌ها بد نبودند اما به قدر کافی به آن‌ها اعتماد نداشتم. صادقانه بگویم آن‌ها به نظرم سازهای متوسطی بودند. با خودم فکر می‌کردم که چطور به ساز چنگ و ویژگی‌های آن علاقه‌مند شدم؟ وقتی این تجارت را راه انداختم تا آنجا که ممکن بود، سعی کردم با نوازندگان چنگ ملاقات کنم. کم کم شروع کردم به کشف این ساز، موسیقی‌اش، نوازندگانش و هر چه بیشتر پیش می‌رفتم بیشتر به این ساز عشق می‌ورزیدم و این حقیقت که در آن زمان ۹۵ درصد چنگ‌های سلتیک، ژاپنی بودند، چالشی بود که می‌خواستم با آن روبرو شوم».

۱۹۷۶: عرضه اولین چنگ سلتیک

اولین چنگ سلتیک کَمَک، در سال ۱۹۷۶ عرضه شد. این ساز، قرار بود نماینده چنگی باشد که طی سال‌ها به نام چنگ ایرلندی شهرت یافته بود. این چنگ، از یک تخته چند لایه ساخته شده بود و دارای ۳۲ تار بود و تحت نظر و مشاوره ماریه آنیک لارهنتز، موسیقی‌دان فرانسوی و یکی از پیشروان احیای چنگ سلتیک در بریتنی، گسترش یافت.

کمپانی کَمَک، در کلاس چنگ سلتیک (لِوِر هارپ)، شروع به تولید مدل‌های مختلفی کرد. ابتدا مدلی به نام مورگان (Morgane) سپس مدل ملوزین (Mélusine) به علاوه مدلی که امروز، تولید آن متوقف شده است به نام: بروسلیاند (Brocéliande). با این روند پیشرفت، پس از گذشت چند سال، کمپانی کمک، ۹۵ درصد بازار چنگ‌های سلتیک برتون را در دست گرفت.

۱۹۸۴: معرفی نمونه اولیه چنگ سلتیک الکتریک

دهه ۱۹۷۰ شاهد موجی از گسترش موسیقی فولک-راک بود (ترکیبی از موسیقی فولکلوریک و موسیقی راک) و در همین راستا لزوم تقویت صدای ساز چنگ برای اجرا در چنین گروه‌هایی، نیز محسوس شد. گروهی که چنگ‌نوازی آلن استیول را همراهی می‌کرد، شامل سازهای گیتار الکتریک، درامز، پایپ و بومبارد بود و معلوم است که صدای هیچ کدام این سازها ملایم نبود. به زودی معلوم شد که استفاده از میکروفون خارجی در اجراهای گروهی، محکوم به شکست است. تقویت صدا از نظر تکنیکی نمی‌توانست محدود به چنگ باشد و به اجبار، صدای سایر سازها را هم درگیر می‌کرد. علاوه بر این حتی در سطح صدای بسیار ضعیف، پدیده بازخورد صدا (فیدبک) ایجاد می‌شد که این اتفاق به شدت کار مهندسان صدا را پیچیده کرده بود. پدیده فیدبک (بازخورد)، معمولا وقتی اتفاق می‌افتد که صدای شما از میکروفون به تقویت‌کننده و بعد به بلندگوها می‌رود و دوباره به میکروفون باز می‌گردد. فرکانس‌های صوتی حاصل از این گردش، صدها بار در کسری از ثانیه تقویت شده و سر‌و‌صدای جیغ مانندی که به نام فیدبک مشهور است را تولید می‌کنند. به همین خاطر، کمپانی کمک برای رفع این مشکل تصمیم گرفت که میکروفون را در جعبه صدا، جاسازی کند. این اقدام، در نهایت منجر به نتیجه بهتر شد. البته این موفقیت را مدیون شرکت سالوی (Salvi) بود که برای اولین بار چنگ‌های پدال‌دار تقویت شده را توسعه داد. به موازات فعالیت این شرکت در جهت تقویت چنگ، ذکر نام چنگ‌نوازانی که روی تقویت صدای چنگ کار کردند، خصوصا آندرس وولن‌ویدر (Andreas Vollenweider) ضروری می‌نماید.

پس از چند سال، علی‌رغم پیشرفت‌هایی که در ساخت چنگ سلتیک الکتریک حاصل شد، باز هم اغلب پدیده فیدبک و صداهای خارجی مزاحم اجرا می‌شد. این اتفاق به خاطر قراردادن پیکاپ (زخمه‌گاه) در ساز و یا پیکره‌بندی اسپیکر روی صحنه، رخ می‌داد. پیکاپ قطعه‌ای است که ارتعاش سیم‌ها را به سیگنال الکتریکی تبدیل می‌کند تا بتواند از طریق تقویت‌کننده صوتی پخش شود. بنابراین جول گارنیر تصمیم گرفت که چنگی بسازد که اصلا جعبه صدا نداشته باشد.
چنگ‌های بدنه توپُر (solid-body) کَمَک، دیگر جعبه صدا و صفحه صدا نداشتند و با یک میکروفون پیزوالکتریک که روی هر سیم تعبیه شده بود، کار می‌کردند. این نوع از پیکاپ با نوع میکروفون‌های مغناطیسی کاملا تفاوت دارد و تا امروز هم در چنگ‌های کمک به کار می‌رود. استفاده از این نوع پیکاپ به خاطر صدای طبیعی، متعادل، خوشایند و خالص‌اش تا امروز، ادامه یافته است. ذ

جول گارنیر و کریستن نوگویز (Kristen Noguès)، چنگ سلتیک الکتریک را در فستیوال بین‌المللی چنگ ادینبرگ و سپس در کنفرانس جهانی چنگ در اورشلیم رونمایی کردند و آلن استیول این چنگ را در صحنه Harpes du Nouvel Age نواخت. موفقیت این چنگ با نوازندگی دو نوازنده مشهور اسکاتلندی، پتسی سدون و ماری مک‌مستر کامل شد.

۱۹۸۵: تولید چنگ سری مِمُوری / à memoire

کمپانی کمک پس از مدتی، با تقاضای مکرر برای چنگ‌های پدال‌دار (کلاسیک) از سوی چنگ‌نوازان رو‌به‌رو شد و جول گارنیر برای پر کردن این خلاء در بازار، ابتدا شروع کرد به عرضه چنگ‌های ساخت آمریکا که از شیکاگو وارد می‌شدند و چنگ‌های ساخت روسیه که در سنت‌پترزبورگ‌ ساخته می‌شدند. کمی بعد، کمپانی همگام با روند رو به رشد خود، تصمیم گرفت که خودش به ساخت و تولید چنگ پدال‌دار بپردازد.

با الهام ازچنگ‌های موجود، جول گارنیر با رویکردی نوین و استادانه شروع به تولید چنگ با استایل تیرولی‌ (Tyrolean-style) که دارای مکانیزم تک‌حرکتی پدال بودند، کرد. به خاطر اشتیاقی که جول گارنیر به نوآوری‌های تکنیکی داشت و در واقع یک ویژگی شخصیتی او به شمار می‌آمد، خیلی زود، پله‌های ترقی را یکی پس از دیگری طی می‌کرد و این ویژگی‌اش به شدت در روند ساخت سازهای جدید نیز بروز می‌کرد.

در سال ۱۹۸۱ با مشاهده شیوه قدیمی که چنگ‌های کلاسیک با استفاده از آن‌ها ساخته می‌شدند، نیاز به ایجاد تحول در ساخت این چنگ‌ها محسوس شد. به همین خاطر، ایده ساخت چنگی به معنای واقعی کلمه، انقلابی، به ذهن او خطور کرد که منجر به ساخت چنگ‌های سری «مِمُوری» (Memory Harp) شد. چنگ‌های سری مموری، با بهره‌گیری از مکانیزم هیدرولیکی توسط یک کامپیوتر کنترل می‌شدند. در چنگ‌های کلاسیک، نیم‌گام‌ها با استفاده از هفت پدال که روی پایه قرار گرفته بودند ایجاد می‌شوند. چیزی که به ذهن جول گارنیر رسید، چیزی نبود جز نوآوری در سیستمی که به تغییرات پدال‌ها اجازه دهد تا در طول یک قطعه برنامه‌مند باشد.

«مکانیزم سنتی با مکانیزمی سیال جایگزین شد، دیسک‌های پدال به پیکاپ‌های لیزری تبدیل شدند. پدال‌ها با سوییچ‌های الکتریکی جایگزین شدند و یک میکروکامپیوتر به نوازنده چنگ اجازه می‌داد تا با یک تک حرکت پدال روی هفت نت حرکت کند و یک برنامه که به صورت لحظه‌ای و بداهه عمل می‌کرد ترکیب پدال‌های مختلف را هماهنگ می‌کرد.»

هر کس می‌تواند به راحتی پیامد ضمنی چنین تغییری را برای نوازنده چنگ روی صحنه و هم‌چنین در امر آموزش تجسم کند. پیداست که با اینکه جول گارنیر هنوز چندان با جهان چنگ آشنا نبود، قصد داشت تا گامی بلند را به سرعت در راستای ارتقای این ساز بردارد. اما گویی مقدر شده بود که عمر این پروژه چندان به درازا نکشد. جیکز فرنچویس (Jakez François)، بعدها سرنوشت این پروژه را با عنوان «کُنکورد چنگ» توصیف می‌کند و بدین ترتیب توقف این پروژه را یادآور توقف خط تولید هواپیماهای مافوق صوت کنکورد می‌داند. کنکوردی که هرگز پرواز نکرد!

به هر حال یک مدل از این چنگ به عنوان نمونه در کنفرانس جهانی چنگ در سال ۱۹۸۵ در اورشلیم معرفی شد. بودجه‌ای که برای ساخت آن برآورد شده بود برابر با میلیون‌ها فرانک بود که جای بحث بسیار داشت. در نهایت، پس از تمام گفت‌و‌شنودهای طولانی معلوم شد که ساخت چنین چنگی به لحاظ تجاری قابل اجرا نیست. البته که ابتکاراتی که در ساخت این مدل به کار رفته بود به طرز غیر قابل انکاری حاکی از توانایی‌های فنی کمپانی بود با این حال به قدر کافی قابل اتکا نبود و هزینه‌هایش نیز گزاف بود. فناوری که روی پایه ساز به کار رفته باعث سنگینی آن شده که به طبع حمل‌و‌نقل آن و استفاده از آن را دشوار می‌کرد. در نهایت کمپانی کمک این چنگ را به موزه Musée de la Musique در پاریس اهدا کرد، جایی که شما می‌توانید امروز هم آن را در بخش «سازهای قرن بیستم» پیدا کنید.

۱۹۸۷: اولین چنگ‌های پدال‌دار کَمَک در وین عرضه شد

کاملا پیداست که سرنوشت چنگ مموری این نبود که جایگزین چنگ‌های پدال‌دار سنتی بشود. اولین سری چنگ‌های پدال‌دار جفت‌حرکتی (double-action harp) شامل یک نوآوری بود: «یک هسته فلزی در قسمت ستون ساز».

این ایده از سوی پلی‌یل (Pleyel کمپانی فرانسوی سازنده پیانو) مطرح شده بود و جزء اصولی است که کمپانی کمک امروز هم از آن پیروی می‌کند. هسته فلزی حالا با فیبر کربن جایگزین شده است که هم سبک‌تر و هم با ثبات‌تر از فلز است. این هسته با چوب پوشیده شده است. در کنفرانس جهانی چنگ وین، کمپانی کمک با افتخار از اولین چنگ پدال‌دار ساخت فرانسه که از زمان سباستین اِرآرد بی سابقه بوده است، پرده‌برداری کرد.

۱۹۸۸: جیکز فرنچویس در سمت تکنسین به کمپانی کَمَک می‌پیوندد

به طور قطع کمک به جایگاه امروزش نمی‌رسید اگر جول گارنیر، رفیق دست راستش جیکز فرنچویس را کشف نمی‌کرد. جیکز فرنچویس از یک خانواده موسیقی‌دان سنتی برتونی می‌آمد و خودش چنگ سلتیک و چنگ کلاسیک را به خوبی می‌شناخت.

جیکز به عنوان یک تکنسین به کمک پیوست تا سازها را قبل از اینکه از کارگاه‌ها خارج شوند، تنظیم کند. جیکز هم‌چنین با جول گارنیر در ساخت مدل‌های جدید چنگ کمک، مثل بلو هارپ (Blue Harp) در ۱۹۹۰ و چنگ‌های کنسرتی مشهور به «نسل جدید» در فاصله سال‌های ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۵، همکاری کرد. به نظر می‌رسید که این، یک شراکت تمام عیار باشد، جول گارنیر شیفته نوآوری‌های تکنیکی بود و جیکز یک موسیقی‌دان آموزش‌دیده که عمیقا به مقوله «صوت» عشق می‌ورزید.

جیکز، پیوسته در کارخانه موزیل در حال پیشرفت بود و رفته رفته به یکی از تاجران اصلی این کمپانی در کنار جول گارنیر تبدیل شد. او پس از اینکه به مدیریت کل کمپانی کمک رسید، در ۱۱ سپتامبر سال ۲۰۰۰ و در پی مرگ جول گارنیر به ریاست کل مجموعه منصوب شد.

۱۹۹۰: بلو هارپ در پاریس عرضه شد

برخی از چنگ‌نوازان از اشتیاق‌شان به چنگ الکتریک پدال‌دار سخن می‌گفتند، چنگی که بتواند همان امکانات چنگ سلتیک الکتریک را در اختیارشان قرار دهد. جول گارنیر با خودش فکر کرد که اگر صدای طبیعی یک چنگ آکوستیک را با قدرت و دقت صدای یک چنگ الکتریک ادغام کنند، احتمالا با صدایی به مراتب جذاب‌تر روبه‌رو می‌شوند.

تکنسین‌های کمک به درستی یک سیستم پیکاپ چنگ الکتریک را روی یک صفحه صدای چنگ کنسرت نصب کردند. نتایج فوق‌العاده بود، به طوری که حتی از حد تصور سازندگان هم فراتر رفت. در نگاه اول این ساز به تمامی یک ساز سنتی است با صدایی آکوستیک، اما وقتی که به یک تقویت‌کننده متصل می‌شود، امکانات موسیقایی که به نوازنده می‌دهد، فوق‌العاده است، آواها همچون رنگ‌های یک نقاش در پالت ساز او با هم ترکیب می‌شوند و گویی به بیکران سفر می‌کنند. این نوآوری، حرکتی بود که از یک تقویت صوتی محتاطانه شروع شد و به سوی یک تجربه صوتی اصیل که همچون طبیعت وحشی اوج می‌گرفت، پیش رفت.

چنگ پدال‌دار الکتروآکوستیک در کنفرانس جهانی چنگ در پاریس در سال ۱۹۹۰ رونمایی شد. البته که هرگز نمی‌شود این ساز را با آن رنگ آبی چشم‌نوازش از یاد برد، رنگی که هم‌چنان تا امروز چنگ‌های الکتریک و الکتروآکوستیک کمک، مزین به آن، عرضه می‌شوند و به همین خاطر به این سری چنگ، بولو هارپ یا چنگ آبی گفته می‌شود.

۱۹۹۶-۱۹۹۹: چنگ‌های پدال‌دار نسل جدید

چنگ‌های نسل جدید کمک، چنگ‌هایی بودند که به طور کامل توسط جول و جیکز مورد بازبینی و اصلاحات قرار گرفته بودند. هدف از عرضه این سری این بود که ایجاد صدای زیبا را بتوان با سهولت در نوازندگی همراه کرد. علاوه بر این، استفاده از فیبر کربن در ساختار ستون چنگ، منجر به بهبود ساختار قدرتی و استقامتی این سری از چنگ‌های کمک شد. نسل جدید چنگ‌های کمک، با نام‌های کلیو، آتنا، آتلنتید و پرستیژ، در کنفرانس جهانی چنگ در سال ۱۹۹۶ در تاکوما رونمایی شدند. کنفرانس پراگ (Prague WHC) نیز، به دو مدل اوریانه (Oriane) و تریانون (Trianon)، دو چنگ بزرگ کنسرت، خوشامد گفت.

۱۱ سپتامبر سال ۲۰۰۰: درگذشت جول گارنیر و ریاست جیکز فرنچویس

در همین زمان اریک پیرون (Eric Piron) به عنوان مدیر امور تبلیغات به کمک پیوست. او نقش بزرگی در توسعه کمپانی بازی کرد. حالا کمپانی بیش از پیش یکپارچه و متحد‌الشکل شده است و طیف وسیعی از سازهای در حال پیشرفت، به طور مدام در حال از نو طراحی شدن هستند. چنین است که امروز، کمپانی کمک، نوآوری در فناوری را از جول گارنیر و دقت موسیقایی را از جیکز فرنچویس به ارث برده است.

۲۰۰۷: چنگ‌ کَمَک موفق به دریافت نشان افتخار از سوی دولت فرانسه شد

جایزه Company of Living Heritage، یک نشان رسمی از سوی دولت فرانسه است. این نشان به کمپانی‌هایی تعلق می‌‌گیرد که دستاوردهایی درخشان در حوزه‌های ساخت و صنعتگری داشته باشند. کسانی که هویت اقتصادی و فرهنگی فرانسه را قوام بخشیده و حمایت می‌کنند.

تا امروز کمک مفتخر است به اینکه تمامی اجزاء سازهایش، فرانسوی است و مراحل ساخت سازهایش را به طور کامل در فرانسه انجام می‌دهد.

منبع: CAMAC-HARPS

نوشته شده در 4 دیدگاه

با ساز چنگ آشنا شویم

شناخت سازهای مختلف در علاقه‌مندی افراد به آن‌ها بسیار تاثیرگذار است. چنگ یا هارپ یکی از قدیمی‌ترین سازهای شناخته شده در جهان است. در این نوشتار شما را با این ساز کهن آشنا می‌کنیم.

سازشناسي يكي از مهم‌ترين رشته‌های موسيقي اقوام (اتنوموزیکولوژی) است. این رشته، یکی از عوامل شناخت ارزش‌های فرهنگی و معیارهای زیبایی‌شناختی در جوامع گوناگون به شمار می‌آید و در درک تاریخ موسیقی فرهنگ‌های گوناگون بسیار اهمیت دارد. بنا داریم از این پس در مجله پیانو باربد به معرفی سازهای مختلف و سیر تاریخی آن‌ها در جوامع مختلف بپردازیم.

شاید داستان جک و لوبیای سحرآمیز، داستانی از نوع قصه‌های پریان (fairy tale) که با نام حسن و خانم حنا در فارسی شناخته می‌شد، را به خاطر داشته باشید، وقتی که جک از خانه غول فرار می‌کند، چنگ طلای سخنگو را هم با خودش می‌آورد. آیا این همان سازی است که فرشتگان در حالیکه در ابرها شناورند، می‌نوازند؟ یا آن ساز بزرگ و سنگینی است که با تفاخر در وسط صحنه ارکستر سمفونیک نشسته است؟ چنگ (هارپ) در واقع، همه این‌ها است. بدنه این ساز گاهی تنها یک قطعه منفرد چوب است که به شکل منحنی تراش خورده و گاهی به دقت و ظرافت از ۲۰۰۰ قطعه دست‌ساز یا ماشین‌ساز ساخته شده است. چنگ را می‌توان تنها با دست یا نوع پدال‌دار آن را همزمان با دست و پا نواخت. چنگ را می‌شود به صورت تک‌نوازی یا گروه‌نوازی، نواخت. مهم نیست که آن را کجا یا چگونه می‌نوازید، در هر حال، چنگ، سازی بسیار زیبا و فریبنده است.

به زبان ساده، چنگ، سازی زهی‌زخمه‌ای است به شکل مثلث، که تارها یا سیم‌های آن بر صفحه صدا به صورت عمودی قرار گرفته‌اند. این شکل قرارگیری سیم‌ها نسبت به صفحه صدا، عمده‌ترین تفاوتی است که ساز چنگ با سازهای دیگری مثل ویولن، گیتار، قانون و اتو هارپ (چنگ خودکار) دارد. در سازهای اخیر، تارها موازی با صفحه صدا یا حفره صدا قرار می‌گیرند. اگرچه ساز چنگ یا هارپ در شکل‌، اندازه و وزن‌های متفاوت ساخته می‌شود، اما همگی انواع آن‌ شامل سه قسمت اصلی هستند: گردن، صفحه صدا یا جعبه صدا و تارها (زه‌ها / سیم‌ها). زه‌های چنگ ممکن است از جنس روده، سیم یا نایلون باشند.

اجزای ساز چنگ یا هارپ

بیشتر چنگ‌ها بین ۶۰ سانتیمتر تا ۱٫۸ متر، بلندی دارند و دارای ۲۲ تا ۴۷ سیم هستند. چنگ‌های کوچکتر ممکن است روی پای شما قرار بگیرند، اما بزرگترها معمولا بر روی زمین قرار می‌گیرند. شاید بتوان گفت تنوع اندازه و شکل در ساز چنگ یا هارپ، از هر ساز دیگری در جهان بیشتر است .

سیم چنگ

سیم‌های چنگ غالبا از روده گوسفند و در اصوات بم از جنس فولاد ساخته شده‌اند. هر سیم یک صدای موسیقایی ایجاد می‌کند و همگی به موازات ستون ساز قرار گرفته‌اند. هرهفت سیم پی‌در‌پی، به رنگ‌های متفاوت ساخته شده‌ و در هفت سیم بعد همین رنگ‌آمیزی عینا تکرار می‌شود. سیم‌ها به فواصل دیاتونیک کوک می‌شوند. مجموعه هفت سیم از سیم‌های هارپ در حالت طبیعی خود نت‌های «دو بمل»، «ر بمل»، «می بمل»، «فا بمل»، «سل بمل»، «لا بمل»، «سی بمل» را حاصل می‌کنند، بدین ترتیب همه «دو بمل»‌ها هم‌رنگ، تمام «ر بمل»‌ها نیز هم‌رنگ هستند و به همین‌ترتیب سایر سیم‌ها هم رنگ‌آمیزی یکسانی دارند. نت دو همیشه با رنگ قرمز و نت فا با رنگ آبی یا سیاه و سایر نت‌ها با رنگ سفید مشخص می‌شوند. برای دریافت اطلاعات بیشتر درباره سیم چنگ می‌توانید به این مطلب مراجعه فرمایید.

تاریخچه چنگ

این ساز از یک سو قدیمی‌ترین ابزار موسیقی است که تاکنون شناخته شده است و از سوی دیگر با تولید چنگ الکتریکی (الکتریک هارپ) می‌توان آن را در زمره جدیدترین سازها هم به حساب آورد. چنگ در طول تاریخ، فراز و نشیب‌های بسیاری از سر گذرانده است و با این حال، جایگاهی منحصر‌به‌فرد در تاریخ موسیقی دارد.

چنگ در مصر باستان

برخی از اولین شواهد موجود از چنگ مربوط به مصر باستان در ۲۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح است. این چنگ‌ها شبیه گوی یا زاویه‌‌دار بودند و تارهای بسیار کمی داشتند (چون فاقد ستونی بودند که بتواند تنش حاصل از تارهای زیاد را تحمل کند). در تصاویر زیر می‌توانید، نمونه‌هایی از چنگ‌های مصر باستان را ببینید.

چنگ ایرلندی (Irish Harp)

۸۰۰ سال بعد از میلاد، چنگ فریم یا چنگی که یک ستون (پیشانی) دارد، ابتدا در قرون وسطی اروپای غربی در فاصله قرن ۸ تا ۱۰ میلادی پدید آمد. اگر چه تعداد کمی از آن‌ها باقی مانده است، هنر برجای مانده از آن زمان نشان می‌دهد که این چنگ‌ها حدود ۱۰ یا ۱۱ تار داشته‌اند. اولین چنگی که جعبه صدایی دارد که می‌تواند صدای ساز را تقویت کند، در قرن چهاردهم میلادی در ایرلند ساخته شد. این چنگ شامل یک ستون منحنی، یک گردن قوی و ۳۰ تا ۳۶ زه بود.

چنگ‌های دیاتونیک

۱۸۰۰ سال پس از میلاد، چنگ‌ها در اروپای قاره‌ای، به بخش اصلی تشکیل دهنده خاک اروپا (منهای جزیره‌های آن) گفته می‌شود، از چنگ ایرلندی متفاوت شدند. در این چنگ‌ها، ستون نازک‌تر و منحنی کمتر بود، گردن باریک‌تر بود و با قوسی رو به بالا به سمت ستون می‌پیچید. این چنگ‌ها به هارپ رنسانس معروف هستند. آن‌ها به طور معمول دارای ۲۴ تار یا بیشتر از جنس روده هستند که به وسیله گیره‌های چوبی روی صفحه صدا ثابت شده‌اند. در اواخر قرن هفدهم، چنگ‌ها معمولا بدنه صاف و ستون مستقیم داشتند.

چنگ دیاتونیک

در تصاویر زیر می‌توانید نمونه‌هایی از چنگ‌های رایج در مناطق مختلف جهان را در گذر زمان ببینید.

ساز چنگ در موسیقی کلاسیک

ساز چنگ، سازی چندکاره است، به این معنا که در انواع سبک‌های موسیقی نقشی محوری دارد. از موسیقی فولکلور و بومی گرفته تا موسیقی کلاسیک غربی. کُنسِرتو، قطعه‌ای موسیقی است که برای ارکستر و معمولاً یک ساز اصلیِ تک‌نواز تصنیف شده‌است. نقش ارکستر در مجموع، همراهی تک‌نواز است و به همین ترتیب، تک‌نواز نقش کلیدی را در طول تمام قطعه ایفا می‌کند. مجموعه‌ای از کنسرتوهای بسیار زیبا، ساخته آهنگسازانی چون موتزارت را در ویدیوی زیر بشنوید.

نظر شما درباره ساز چنگ یا هارپ با این قدمت چندهزار ساله چیست؟ ما در پیانو باربد از شنیدن نظرات شما خوشحال می‌شویم.

منابع: harpspectrum
ساز‌شناسی، پرویز منصوری

نوشته شده در نوشتن دیدگاه...

بهترین سن برای شروع یادگیری موسیقی

نت‌های موسیقی

اگر قصد دارید فرزندانتان یادگیری موسیقی را شروع کنند پس لازم است بدانید مناسب‌ترین و بهترین سن برای شروع چه سنی است؛ به طوری که دانستن سن مناسب برای هر ساز یا حتی خوانندگی بخش مهمی از فرآیند یادگیری موسیقی برای کودک محسوب می‌شود. اکثر اوقات کودک از نظر ذهنی آمادگی شروع نوازندگی یا خوانندگی را دارد اما از نظر جسمی و فیزیکی توانایی کافی را ندارد. مثلا حجم ریوی کافی برای شروع یادگیری یک ساز بادی را ندارد و یا صدای نابالغ ویا حتی انگشتان ضعیف او را برای یادگیری ناتوان کرده‌اند. در ادامه، هر ساز به تفکیک بررسی شده و به علاوه سن مناسب برای شروع یادگیری آن نیز آورده شده است.

پیانو

بهترین سن برای شروع یادگیری پیانو، سن چهار یا پنج سالگی است.

در حال نواختن پیانو

گیتار بیس

بسیاری از نوازندگان گیتار بیس قبل از شروع یادگیری گیتار بیس، نوازنده‌ی گیتار بوده‌اند. اما خیلی از هنرجوها هم گیتار بیس را به عنوان اولین ساز انتخاب می‌کنند. مهم‌ترین مسئله‌ی تاثیرگذار بر سن شروع یادگیری نوازندگی در مورد گیتار بیس اندازه‌ی آن است. اندازه‌ی یک گیتار بیس استاندارد تقریبا ۹۰ سانتی‌متر است. البته برخی سازنده‌ها گیتار بیس کوچک‌تر برای هنرجویان کم‌سن با جثه‌ی کوچک تولید می‌کنند. اندازه‌ی این گیتارها تقریبا سه چهارم اندازه‌ی استاندارد آن است. بعد از سایز گیتار بیس، نکته مهم قدرت انگشتان هنرجو است. انگشتان نوازنده باید قدرت فیزیکی کافی برای نواختن گیتار بیس را داشته باشد. به همین دلیل روی هم رفته سن پیشنهادی برای شروع نوازندگی گیتار بیس سن ۸ یا ۹ سالگی است. این در حالی است که سن مناسب برای یادگیری گیتار ۶ یا ۷ سالگی است. دلیل این تفاوت در اندازه‌ی بزرگتر و سیم‌های سنگین‌تر گیتار بیس نسبت به گیتار است. البته این یک قانون کلی است و حتما استثنائاتی دارد؛ مثلا کودک ۹ ساله با جثه‌ی کوچک نمی‌تواند نوازندگی گیتار بیس را شروع کند. این در حالی است که کودک ۷ ساله که قد بلندی دارد می‌تواند.

در حال نواختن گیتار بیس

گیتار

سن مناسب برای شروع یادگیری گیتار، سن ۶ سالگی است. مهمترین فاکتور در مورد گیتار توانایی دست هنرجو است. البته این یک قانون کلی است ممکن است کودک ۵ ساله از نظر فیزیکی توانایی نوازندگی گیتار را داشته باشد این در حالی است که کودک ۷ ساله با جثه‌ی کوچک ناتوان است. مهمترین نکته راجع به یادگیری گیتار توسط کودک، انتخاب گیتار با اندازه‌ی مناسب است. اندازه‌ی یک گیتار استاندارد، تقریبا ۶۰ سانتی‌متر است. البته سازنده‌هایی هستند که گیتار با اندازه‌ی ی۱/۲ و یا ۳/۴ اندازه‌ی اصلی برای هنرجویان کم سن و سال طراحی می‌کنند. پیشنهاد می‌شود برای سن ۵ تا ۸ سال، گیتار با اندازه‌ی ۱/۲ ، برای سن ۸ تا ۱۲ سال گیتار با اندازه‌ی ۳/۴ اندازه‌ی استاندارد و برای ۱۲ سال به بالا گیتار استاندارد تهیه شود. انتخاب سایز مناسب ساز باعث افزایش انگیزه‌ی کودک برای نوازندگی می‌شود. یادگیری نوازندگی با ساز بزرگ برای کودک لذت‌بخش نخواهد بود.

در حال نواختن گیتار

درامز

در مورد درامز نمی‌توان مشخصا عددی را به عنوان سن مناسب برای شروع تعیین کرد. در حالت کلی سن ۷ سالگی سن مناسبی برای شروع یادگیری درامز است. در واقع فارغ از سن کودک فاکتورهای دیگری هستند که تعیین می‌کنند آیا یک کودک شرایط شروع نوازندگی درامز را دارد یا خیر. اولین و مهم‌ترین فاکتور توانایی دست کودک است، آیا دستان کودک شما به اندازه‌ای قوی است که از چوب درامز استفاده کند. فاکتور مهم بعدی بلوغ هنرجو است. باید اشاره کرد که در مورد درامز هم استثنا وجود دارد به طوری که یک کودک ۶ ساله ممکن است شرایط لازم برای شروع نوازندگی درامز را کاملا داشته باشد. فاکتور سوم آمادگی ذهنی و علمی کودک است. یادگیری درامز علاوه بر توانایی فیزیکی توانایی علمی نسبتا بالایی لازم دارد چرا که موارد زیادی است که در حین آموزش باید پوشش داده شود. نوازنده‌ی درامز باید قادر به خواندن متون موسیقایی و یادگیری تکنیک‌های ضرب و ریتم باشد.

درامز

خوانندگی

گاهی والدین به دلیل علاقه‌ی فرزندشان به خواندن، به فکر شروع آموزش خوانندگی برای فرزندشان می‌افتند. گاهی پدر و مادرها قصد ثبت‌نام فرزند ۳ یا ۴ ساله‌شان در دوره‌های آموزش خوانندگی دارند. اما باید بدانید در چنین سنی آموزش خوانندگی به فرزند، موفق نخواهد بود. شروع یادگیری خوانندگی باید بعد از سن بلوغ فرزند باشد. کیفیت صدای انسان به مرور زمان و با گذر عمر بهتر می‌شود به همین دلیل است که خوانندگی در سنین پایین توصیه نمی‌شود. سن بلوغ در افراد متفاوت است اما به طور میانگین در سنین ۱۱ یا ۱۲ سالگی اتفاق می‌افتد؛ در این سن است که صدای فرد دچار تغییر می‌شود. به طور مثال زمانی که صدای یک پسر نوجوان کلفت و بم می‌شود می‌تواند یادگیری خوانندگی را شروع کند. در صورتی که کودکتان واقعا به خوانندگی علاقه دارد اما از نظر سنی برای شروع مناسب نیست، می‌تواند تا محیا شدن شرایط سنی مناسب به نوازندگی پیانو بپردازد؛ به این ترتیب تا سن مناسب برای خوانندگی از نظر ریتم، ملودی و سایر تکنیک‌ها قوی می‌شود.

خواننده

ساکسیفون

سن مناسب برای شروع نوازندگی ساکسیفون بسته به جثه‌ی هنرجو و اندازه‌ی این ساز متفاوت است. سن ۷ یا ۸ سالگی به صورت میانگین حداقل سن مناسب برای ساکسیفون است. ساکسیفون آلتو با توجه به اینکه تقریبا ۶۰ سانتی‌متر است برای هنرجویان کم سن و سال مناسب‌تر است. از طرفی ساکسیفون آلتو برای کسانی که تازه نواختن ساکسیفون را شروع کرده‌اند، به دلیل اندازه و وزنش، مناسب‌تر است. یک مزیت راجع به ساکسیفون این است که حرکت انگشتان و نت‌خوانی برای تمام مدل‌های ساکسیفون یکسان است. به همین دلیل است که بسیاری از نوازندگان با ساکسیفون آلتو شروع می‌کنند و سپس در ادامه ساکسیفون باریتون و تنور را انتخاب می‌کنند. تنور در ژانرهای جاز، بلوز و گاهی راک بسیار رایج است. در مدارس موسیقی آموزش ساکسیفون تنور از سن ۸ سالگی شروع می‌شود. ساکسیفون باریتون تقریبا ۱۲۰ سانتی‌متر است. به همین دلیل است که سن مناسب برای شروع نوازندگی ساکسیفون باریتون ۹ یا ۱۰ سالگی است. همچنین ساکسیفون باریتون نسبت به تنور و آلتو گران‌تر است.

نواختن ساکسیفون

فلوت

بسیاری از والدین تمایل به ثبت نام فرزند سه یا چهار ساله‌شان در دوره‌های آموزشی نوازندگی فلوت دارند. شروع یادگیری موسیقی در سنین پایین خیلی خوب است اما باید از نظر فیزیکی و ذهنی، فرزند آمادگی لازم را داشته باشد. اولین فاکتور در نوازندگی فلوت این است که آیا دستان کودک به اندازه‌ی کافی بزرگ است که قادر به نوازندگی چندین کلید روی فلوت باشد. همچنین به عنوان یک ساز بادی، حجم ریه‌ی کودک هم فاکتور تعیین‌کننده‌ای است. از این رو سن مناسب برای شروع نوازندگی سن ۷ یا ۸ سال است. البته برای هنرجویان کم سن و سال با جسه‌ی کوچک می‌توان از فلوت خمیده استفاده کرد که نسبت به فلوت معمولی سایز کوچک‌تری دارد. در مدارس موسیقی هنرجویان اکثرا از سن ۱۱ یا ۱۲ سالگی شروع به نواختن فلوت می‌کنند.

در حال نواختن فلوت کلیددار

کلارینت

به دلیل تعدد کلیدهای ساز کلارینت حداقل سن مناسب برای نوازندگی آن، سن ۷ سالگی است. مهمترین فاکتور در مورد کلارینت اندازه‌ی دست کودک است که آیا به اندازه کافی بزرگ است تا تمام کلیدها را پوشش دهد. همچنین چون یک ساز بادی است حجم ریه‌ی نوازنده هم مهم است. بسیاری از مدارس آموزش کلارینت را از کلاس سوم یا چهارم شروع می‌کنند.

نوازنده کلارینت

ویولن

برای اینکه کودک آمادگی شروع یادگیری ویولن را داشته باشد باید از نظر فیزیکی، روحی و ذهنی آماده باشد. سن مناسب برای شروع نوازندگی ویولن چهار سالگی است. سازندگان ویولن مدل‌هایی در اندازه‌ی کوچک، مناسب برای کودکان طراحی و تولید کرده‌اند. فاکتور مهم در مورد نوازندگی ویولن، قدرت دست کودک به دلیل نوازندگی با سیم‌ها و آرشه است. همچنین آرشه و سیم‌های ویولن نیاز به نگه‌داری دارند که گاهی برای کودکان کم سن و سال انجام آن مشکل است.

نوازنده ویولن

ویولا

ویولا نسبت به ویولن بزرگتر است و صدای بمتر و عمیق‌تری دارد. سن پیشنهادی برای شروع یادگیری ویولا سن ۵ یا ۶ سالگی است البته کودک باید از نظر قدرت دست در وضعیت قابل قبولی باشد تا آمادگی لازم برای شروع آموزش را داشته باشد. اغلب دانش‌آموزان با ورود به مدرسه یا ارکستر یادگیری ویولا را آغاز می‌کنند. البته ویولا در اندازه‌ی کوچک مناسب برای کودکان هم طراحی و تولید می‌شود اما نسبت به ویولن کمتر رایج است.

نوازنده ویولا

ویولن‌سل

اکثر معلمان سن ۶ یا ۷ سالگی را سن مناسب برای شروع نوازندگی ویولن‌سل می‌دانند.

سه نفر در حال نواختن ویولن‌سل

ترومپت

سن مناسب برای شروع یادگیری ترومپت سن ۸ سالگی است. در بسیاری از مدارس شروع آموزش از کلاس سوم یا چهارم می‌باشد. برای نوازندگی ترومپت حجم بالای ریه و ماهیچه‌های قوی دهان لازم است. به علاوه ترومپت قبل از هر بار نوازندگی نیاز به تمیزکردن و مونتاژ دارد که ممکن است کودک با سن کم از پس آن برنیاید.

نوازنده ترومپت

ترومبون

سن مناسب برای شروع یادگیری ترومبون سن ۸ تا ۱۰ سالگی است. البته بیشتر دانش‌آموزان در سال اول یا سوم دوره‌ی متوسطه نوازندگی ترومبون را شروع می‌کنند. برای نوازندگی ترومبون، مثل شیپور حجم بالای ریه و ماهیچه‌های قوی دهان لازم است. همچنین قبل از هر بار نوازندگی نیاز به تمیزکردن و مونتاژ دارد که ممکن است کودک با سن کم از پس آن برنیاید.

نوازنده ترومبون

منبع: Musika