با کالیمبا، ساز بومی آفریقایی، آشنا شویم

کالیمبا و رقص- با کالیمبا، ساز بومی آفریقایی، آشنا شویم

آفریقا زیستگاه و زادگاه سازهای بومی و محلی بسیاری است که امروزه برخی از آن‌ها برای مردمان سایر نقاط جهان نیز شناخته شده‌اند. ساز «کالیمبا» یکی از سازهای موسیقی بومیان آفریقا است که بیشتر در شمال شرق آفریقا دیده می‌شود. زیست‌گاه اصلی این ساز کشورهای کنگو و زیمبابوه است. در ادامه‌ی این مطلب در مجله پیانو باربد قصد داریم شما را با رنگ صدا، ساختار و نحوه‌ی کوک کالیمبا آشنا کنیم. یک ویدیو، شامل آموزش ساز کالیمبا، سطح پایه، نیز در انتهای مطلب برای آشنایی بیشتر شما با این ساز دوست‌داشتنی قرار دارد.
موسیقی فلکلور یا موسیقی بومی یا موسیقی محلی مناطق مختلف دنیا با سازهایی بومی، زائیده ذوق و قریحه مردمان آن منطقه، نواخته می‌شود. به همین خاطر، مدل‌های مختلفی از کالیمبا در سراسر آفریقا یافت می‌شود که متناسب با شرایط مردم هر منطقه، با تنوع در شیوه‌ی ساخت و تنوع اسم همراه هستند. برای مثال در زیمباوه به آن کانوکوبلا می‌گویند و بین ۷ تا ۱۲ کلید دارد. همان‌طور که روال کار موسیقی بومی یا فلکلور است، این ساز هم در مراسم آئینی نواخته می‌شود. این ساز در برخی کشورهای انگلیسی زبان، به نام «thumb piano» یا «پیانوی انگشت شصتی» و در جزایر دریای کارائیب، به نام «اِمبیرا» (mbira) و «کالیمبا» معروف است.

در اوایل قرن بیستم یک متخصص اتنوموزیکولوژی (قومیت‌شناسی موسیقی) حین سفر به روستا‌های آفریقا با این ساز آشنا شد. اولین بار این ساز در سال ۱۹۶۰ توسط یک کمپانی اسباب بازی واقع در پرینستون، شهری در ایالت نیوجرسی کشور آمریکا، عرضه شد و رفته رفته همین کالیمبا در جهان شناخته شد.

شنیدن آوای دلنشین کالیمبا، هنگامی که قطعه‌ی «ملودی شب» را می‌نوازد، خالی از لطف نیست. قطعه‌ای که برای پیانو نوشته شده و اپریل یانگ نوازنده‌ی زبردست کالیمبا، این قطعه را کاور کرده است.

ساختار ساز کالیمبا

نوازنده کالیمبا

کالیمبا از خانواده‌‌ی سازهای تیغه‌ای خودصدا (Lamellophone) است. هنگام نواختن این ساز با ارتعاش یک یا چند تیغه صدا تولید می‌شود. از نمونه‌های دیگر این خانواده از سازها می‌توان به «زنبورک» اشاره کرد.
تیغه‌های ساز روی یک جعبه‌‌ی صوتی چوبی قرار گرفته‌اند و روی جعبه حفره‌هایی برای تشدید صدا ایجاد شده است. گاهی در ساخت این ساز از نیروی مغناطیس و آهنربا برای تقویت صدا استفاده می‌شود. در این حالت قطعات کوچک آهنربا داخل جعبه صدا نصب می‌شوند.

ساختمان ساز کالیمبا
ساختمان ساز کالیمبا

وقتی بسته‌بندی کالیمبا را باز می‌کنید، برچسب‌های رنگی (notes stickers) را مشاهده می‌کنید که باید روی تیغه‌ها چسبانده شوند. در ادامه، حروف انگلیسی که از هفت نت موسیقی نمایندگی می‌کنند و روی برچسب‌ها نوشته شده‌اند را می‌بینید:
دو C/ ر D/ می E/ فا F/ سل G/ لا A/ سی B

برچسب‌های نت ساز کالیمبا
برچسب‌های نت ساز کالیمبا

نواختن ساز کالیمبا آسان است. روی تیغه‌های فلزی ساز که حکم کلاویه‌های پیانو را هنگام نواختن دارند، برای شناسایی نت‌ها، برچسب‌های نت را می‌چسبانند که موجب سهولت و سرعت در نواختن می‌شود. این برچسب‌ها معمولا به عنوان وسایل جانبی در جعبه آکبند ساز موجود است. اندازه‌ی حدودی کالیمبا به شرح زیر است: طول آن ۱۸ سانتیمتر، عرض ۱۳ سانتیمتر و ارتفاع آن ۳ سانتیمتر است. کالیمبا، وزنی در حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ گرم دارد. 
در جعبه آکبند ساز، چکش کوک کالیمبا هم موجود است.

کالیمبا و چکش کوک کالیمبا
چکش کوک کالیمبا

شاید انیمیشن محبوب والت دیزنی، پری‌دریایی، را به خاطرداشته باشید، برای اینکه بیشتر با صدای کالیمبا آشنا شویم، خوب است که صدای آن را وقتی ترانه‌ی معروف «زیر این دریا» در انیمیشن پری دریایی را اجرا می‌کند، بشنویم!

کوک کالیمبا

 برای کوک کردن ساز فقط کافی است با چکش مخصوص خود، ضربه‌هایی به بالا یا پایین تیغه‌ها بزنید تا تیغه‌های مورد نظر کمی به جلو یا عقب حرکت کنند. در واقع طول آن‌ها نسبت به خرک یا پل ساز را با این کار تغییر می‌دهیم؛ هرچقدر طول تیغه کمتر شود، صدای آن زیرتر و هرچقدر طول آن بیشتر، صدا بم‌تر می‌شود. برای اینکه بفهمید چه موقع‌ تیغه‌ها در اندازه و جای مناسب قرار دارند و ساز کوک شده است، می‌توانید به راحتی از الکتریک تیونر یا اپلیکیشن کوک روی موبایل‌تان استفاده کنید. تا زمانی که صفحه نمایش تیونر خطا می‌دهد و رنگ نت را قرمز نشان می‌دهد، از چکش کوک استفاده کنید و تیغه‌ها را جا‌به‌جا کنید، تا اینکه نت مورد نظر را به رنگ سبز نشان دهد. برای ایجاد صداهای بم احتیاج دارید که چکش را به بالای تیغه‌ها بزنید و برای صدای زیر باید چکش را به پایین تیغه‌ها بزنید.

استفاده از چکش کوک کالیمبا

در پایان شما را دعوت می‌کنیم به تماشای ویدیوی آموزش مقدماتی ساز کالیمبا توسط اپریل یانگ. لطفا تماشا کنید.

منابع منتخب:
Vazlo
KALIMBA shop
KALIMBA MAGIC

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

35 دیدگاه دربارهٔ «با کالیمبا، ساز بومی آفریقایی، آشنا شویم»

  1. سلام، من 4 ماه پیش این ساز رو خریداری کردم و نواختن برای من راحت بود چون قبلا ساز گیتار کلاسیک کار می کردم و تا حدودی با نت ها اشنایی دارم منتهی اینکه گفته میشه کار با این ساز راحت، یک راهنمایی به دوستان می تونم بکنم برای نت های موسقی حرفه ای مثل بازی تاج وتخت من چندین ویدیئو دیدم تا اونچه به خود تیتراژ نزدیک بود روتمرین و نت نویسی کردم بنابراین بسته به هنر شما و شناخت شما از موسیقی داره که این ساز رو چطور بنوازید.
    اما نت های ساده تر رو میشه با تمرین زیباتر نواخت.کلا به نظر من زدن ساز آسان نیست چون در نهایت باید بهترین اجرا رو ضبط کنیم.

  2. سلام من هم فلوت میزنم و هم گیتار و خیلی دوست دارم که این ساز کلمبیا را هم امتحان کنم و بزنم و شنیدم که خیلی آسونه حتی اگه نت ها و چیزی از موسیقی هم بلد نباشیم و من که دوتا ساز هم میزنم و آشنایی کامل با نت ها و موسیقی دارم و به نظر شما من این ساز را تهیه بکنم و این ساز رو بزنم؟و اصلا چیزی که برام خیلی مهمه اینه که اون سازی که می خواهم بزنم آسون باشه و من چه نوع کالمبیا را بخرم البته خیلی هم تاکید دارم روی اینکه صداش خوب باشه و سایت های که کالمبیا یاد می دهد را میشه معرفی کنید؟

  3. خیلی خیلی مفید بود. درباره خرید کالیمبا نباز به اطلاعات داشتم. متشکر بابت این مطلب 🌺
    یه نکته خوب هم در مورد کالیمبا این هستش که یادگیریش اسونه شما لازم نیست خیلی در مورد موسیقی بدونید که بتونید کالیمبا بزنید. براحتی میشه یادش گرفت!

  4. خیلی خیلی مفید بود. درباره خرید کالیمبا نباز به اطلاعات داشتم. متشکر بابت این مطلب 🌺
    یه نکته خوب هم در مورد کالیمبا این هستش که یادگیریش اسونه شما لازم نیست خیلی در مورد موسیقی بدونید که بتونید کالیمبا بزنید. براحتی میشه یادش گرفت

  5. ببخشید برای شروع چه نوع کالیمبا رو بخرم ؟؟

  6. ببخشید چه نوع ساز کالیمبا برای شروع خوب هست ؟؟؟

    1. سلام دوست عزیز
      کالیمباها نمونه‌های چوبی و شیشه‌ای دارن که نمونه‌های چوبی، رنگ صوتی بهتری دارن. مهمترین نکته در کالیمبا نوع تیغه‌ها هست و باید به این نکته دقت کرد.

  7. ببخشید شما در انبار موجود دارید و قیمت چند است؟

  8. سلام وقت بخیر ببخشید برای خرید چع نوع کالیمبا یی خوبه و اینکه قیمت تقریبا چقدره
    برای خرید کالیمبا مون چن تا تیغه داشته باشه؟

    1. سلام
      کالیمبا در خانواده‌ی پرکاشن‌ها قرار داره و وظیفه‌ی اصلی اون ایجاد صدایی برای تصویر کردن برخورد قطره‌ی آب به سطح آب برکه‌هاست و برای آرامش میتونید از نسخه‌های ۵ یا ۷ تیغه‌ای اون استفاده کنید اما برای انتخاب کالیمبا به شکلی که امروز پیدا کرده و ملودی‌هایی رو با اون اجرا می‌کنن که جذابیت خودش رو هم داره باید از نمونه‌های ۱۷ تیغه استفاده کنید. برای اطلاع از قیمت ها می‌تونید به بخش فروشگاه آنلاین در وب‌سایت باربد مراجعه کنید.

  9. سلام میشه تمامی راه های یادگیری معرفی کنید؟ مثلا همون خانم اپریل یانگ که گفتین دقیقا چی باید توی یوتیوب سرچ کنیم؟ یه راه آموزش مجازی میخوام که هم واضح و مفید باشه هم با مقدمه و جزئیات یادگیری رو راحت تر کنه اگه میشه راهنمایی کنید.

  10. با سلام.
    ممنون از سایت بسایر خوبتون.
    من پیانو میزنم و خیلی دوست دارم این ساز رو هم امتحان کنم.
    در دیجی کالا یک کالیمبا ی خرسی دیدم و میخواستم بدونم که میشه اون رو بخرم و ایا اون مناسب هست؟
    و اینکه ایا کلاس مخصوص هست و من چگونه باید یاد بگیرم.

    1. سلام به شما دوست عزیز
      این ساز را بیشتر به صورت آنلاین و از شبکه‌های یوتیوب یا آپارات و… میتونید یاد بگیرید. البته آموزشگاه‌ها و افرادی هم هستند که این ساز رو آموزش بدن، اما اون بستگی به شناخت شما از موسیقی داره. در مورد نوع کالیمبا که فرمودین در دیجی کالا هست ما نمی‌تونیم راهنمایی کنیم چون اون محصول رو نداریم.
      با آرزوی موفقیت برای شما